Pennod 82 - Eben Fardd

Pennod 82 - Eben Fardd

March 5, 2026 · 34 min

About this episode

This episode focuses on Ebenezer Thomas and his contributions to Welsh bardic culture in the 19th century.

Canolbwyntiwn ar Ebenezer Thomas (1802-1863) yn y bennod hon. Mae trafod dechrau’i yrfa lenyddol gynnar yn gyfle i ni ystyried diwylliant barddol Cymraeg hanner cyntaf y bedwaredd ganrif ar bymtheg yn gyffredinol. Bu rhwydwaith o gymdeithasau Cymraeg yn ei fro enedigol, Eifionydd, yn fodd i’r Ebenezer ifanc hogi’i grefft, dod i adnabod beirdd adnabyddus yr ardal megis Robert ap Gwilym Ddu a Dewi Wyn, ac ennill yr enw ‘Eben Fardd’. Wedyn, mae disgrifio’r modd y daeth yn fardd cenedlaethol o bwys yn dadlennu tipyn ar ddiwylliant eisteddfodol Cymru yn ystod y degawdau cyn i’r Eisteddfod Genedlaethol gael ei sefydlu. Cewch flas ar fwrlwm Eisteddfod Powys yn Y Trallwng, 1824, gan gynnwys agweddau sy’n tystio i afael Prydeindod ac imperilaeth ar ddiwylliant Cymraeg y cyfnod. Craffwn wedyn ar gampwaith Eben Fardd, sef yr awdl a ddaeth yn fuddugol yn yr eisteddfod honno, ‘Dinistr Jerusalem’, un o awdlau eisteddfodol mwyaf poblogaidd a mwyaf dylanwadol y ganrif. * Eben Fardd: We concentrate on Ebenezer Thomas (1802-1863) in this episode. Discussing his early literary career provides an opportunity for us to consider the Welsh bardic culture of the first half of the nineteenth century in…

Topics covered

Keywords

Mentioned in this episode

Books & works: Dinistr Jerusalem

Places: Eifionydd

More episodes of Yr Hen Iaith

Explore listener stats, chart rankings, contacts and more on the Yr Hen Iaith podcast page.