ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជាប្រចាំប្រទេសបារាំង លោក លុយ ដាវីដ បានសរសេរនៅថ្ងៃទី២ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦នេះថា ឯកអគ្គរាជទូតផ្ទះលេខ២(ថៃ) បានព្យាយាមឲ្យឯកអគ្គរដ្ឋទូតប្រទេសទី៣មួយ មកបញ្ចុះបញ្ជូលលោក កុំឲ្យលើកនិយាយ​ពីបញ្ហាជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ នៅក្នុងវេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនី។ នៅក្រោយការបង្ហោះសារយ៉ាងដូច្នេះរបស់ឯកអគ្គរាជទូតកម្ពុជានៅលើបណ្តាញសង្គម អ្នកតាមដាននយោបាយ និងជ​ម្លោះខ្មែរ-ថៃនានា បានមើលឃើញពីភាពចាំបាច់ដែលកម្ពុជាត្រូវតែឆ្លៀតលើកឡើងពីជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ នៅរាល់វេទិកាហ្វ្រង់កូហ្វូនី និងវេទិកាអន្តរជាតិផ្សេងៗទៀត។

អ្នកជំនួញក្នុងវិស័យដឹកជញ្ជូន​ ស្នើឲ្យកាត់បន្ថយនីតិវិធីបំពេញបែបបទរត់ការឯកសារ និងជំរុញឲ្យបង្កើតប្រព័ន្ធឌីជីថលនីយកម្ម (Digitalization) ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាពការនាំចេញ-នាំចូល។ ការលើកឡើងនេះធ្វើឡើង​ក្នុង​វេទិកាធុរកិច្ច និងនវានុវត្តន៍ ឆ្នាំ២០២៦ ដែលរៀបចំកាលពីថ្ងៃទី២៦ខែសីហា ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកជំនួញរាប់សិបនាក់​។ តាមក្រុមអ្នកជំនួញ តម្រូវការឯកសារច្រើន បានធ្វើឲ្យនីតិវិធីកាន់តែស្មុគស្មាញ ការចំណាយប្រាក់ក្រៅផ្លូវការក៏មាន និងខាតបង់ពេលវេលាក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។

សន្និសីទប្រធានសភានៃអន្តរសភាលើកទី២ ដែលកម្ពុជាធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះបានបិទបញ្ចប់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃសុក្រ​ទី២៨ ខែសីហានេះ បន្ទាប់ពី​ចាប់ដំណើរការអស់រយៈពេល៣ថ្ងៃ នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ សន្និសីទក្រោមមូលបទ «សាមគ្គីភាពដើម្បីសន្តិភាព និងវិបុលភាពរួម៖ ពង្រឹងច្បាប់អន្តរជាតិ និងដោះស្រាយជម្លោះដោយសន្តិវិធី» មានការចូលរួមពីគណៈប្រតិភូចំនួនជាង ២០ប្រទេស និងអង្គការអន្តរជាតិចំនួន ៥។ អ្នកជំនាញផ្នែកនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចនានាយល់ឃើញថា ការរៀបចំសន្និសីទអន្តរជាតិរបស់កម្ពុជានាពេលនេះ បានផ្តល់ផលប្រយោជន៍ច្រើនដល់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសលើវិស័យការទូត ទេសចរណ៍ ពោលគឺជួយស្តារមុខមាត់ប្រទេសកម្ពុជាឡើងវិញ បន្ទាប់​ជាប់ឈ្មោះមិនល្អនាកន្លងទៅ៕

កាលពីពេលថ្មីៗនេះ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ លោក ស សុខា បានឱ្យដឹងថា ក្រសួងនឹងកំណត់មុខងារ និងចំនួនមន្រ្តីក្របខ័ណ្ឌក្នុងជួរកងកម្លាំងនគរបាលជាតិ។ ការបញ្ជាក់របស់លោក ស សុខា ធ្វើឡើងដោយភ្ជាប់នឹងខេត្តកែប ដែលមានចំនួនស្នងការរងច្រើនលើសលប់ រហូតដល់ទៅ ២២នាក់ ខណៈខេត្តមួយនេះមានផ្ទៃដីតូច និង​ដង់ស៊ីតេ​ប្រជាជនតិចជាងគេ។ អ្នកជំនាញផ្នែកអភិបាលកិច្ច និងសង្គមយល់ថា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃមានឆន្ទៈក្នុងការកែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលជាឧបសគ្គ​ដល់ការធ្វើកំណែទម្រង់នោះ គឺគោលនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់បក្ស។ ទោះយ៉ាងណា អ្នកជំនាញនៅតែចង់ឃើញខេត្តនីមួយៗ មានស្នងការរងត្រឹមតែ២នាក់ប៉ុណ្ណោះ និងគួរបង្កើនចំនួន​មន្ត្រីប្រតិបត្តិការ និងនគរបាលប៉ុស្តិ៍ឱ្យបានច្រើនវិញ។

កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ប្រេសិតពិសេសរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា បានចាប់​ផ្តើម​ការងាររបស់ខ្លួន ដោយ​ជួបឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហភាពអឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជានៅក្នុងសប្តាហ៍នេះ។ តាមកូនស្រីច្បងរបស់លោក កឹម សុខា រូបនេះ ភាគីទាំងពីរបានលើកឡើងអំពីជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ និងអំពីសក្តានុពលរបស់កម្ពុជាក្នុងការទាក់ទាញការ​វិនិយោគពីអឺរ៉ុប។ សហភាពអឺរ៉ុបដែលបានដកហូតការអនុគ្រោះពន្ធ(EBA)ពីកម្ពុជា២០% តាំងពីឆ្នាំ២០២០ បន្ទាប់ពីចាប់ខ្លួន លោក កឹម សុខា និងរំលាយគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ។ តើបេសសកម្មរបស់កញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា អាចធ្វើឲ្យសហភាពអឺរ៉ុបផ្តល់​EBA ២០%មកវិញ និងជួយគាំទ្រកម្ពុជាក្នុងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃឬទេ?

បច្ចុប្បន្នការប្រកបរបរក្រៅប្រព័ន្ធរបស់ជនបរទេសមួយចំនួននៅកម្ពុជា កំពុងលេចមុខច្រើន មិនថា ការលក់របស់កំប៉ិកកំប៉ុក​តាមរទេះ ឬលក់ចំណី ម្ហូបអាហារ តាមដងផ្លូវសាធារណៈ។ អ្នកបង្កើតមាតិកាលើបណ្តាញសង្គមមួយចំនួន បានបង្ហោះវីដេអូ​ផ្សព្វផ្សាយមុខរបរលក់ដូររបស់ជនជាតិបរទេសយ៉ាងព្រោងព្រាត។ អ្នក​តាម​ដាន​សង្គម និង​អ្នក​ធ្វើការ​ក្នុង​វិស័យ​ទេសចរណ៍​យល់​ថា​ ក្រសួង​ការងារ​ និង​ស្ថាប័ន​ពាក់​ព័ន្ធ​គួរ​មាន​វិធានការ​រឹតបន្តឹងទៅ​លើ​​ជន​បរទេស​ដែល​រក​ស៊ី​របរក្រៅ​ប្រព័ន្ធ​នៅប្រទេស​កម្ពុជា។ តើគេត្រូវ​បារម្ភពី​កំណើនជនបរទេសដែលរកស៊ីក្រៅប្រព័ន្ធនៅកម្ពុជាដែរឬទេ?

កូនស្រីច្បងរបស់លោក កឹម សុខា គឺកញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ត្រូវបានតែងតាំងជាប្រេសិតពិសេសរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ នេះបើតាមព្រះរាជក្រឹត្យ ចុះថ្ងៃចន្ទ ទី១៧សីហា។ ការតែងតាំងនេះធ្វើឡើងក្រោយពេលដែលលោក កឹម សុខា បាននាំកញ្ញា កឹម មនោវិទ្យា ទៅជួបលោក ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភាកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃទី១៦សីហា។ រីឯលោក កឹម សុខា​ មេដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំងវិញ គេនៅមិនដឹងថា តើលោកនឹងអាចទទួលបានតំណែងដូចកូនស្រី ឬបន្តរក្សាមរតកនយោបាយក្នុងនាមជាមេដឹកនាំអតីតបក្សប្រឆាំង​ឬយ៉ាងណា។ អ្នកឃ្លាំមើលនយោបាយកម្ពុជាមួយចំនួន​នៅរារែកក្នុងការសន្និដ្ឋាន និងខ្លះទៀតយល់ថា ជីវិតនយោបាយជាអ្នកប្រឆាំងរបស់លោក កឹម សុខា បានដើរដល់ទីបញ្ចប់ ក្រោយពេលកូនស្រីរបស់លោកទទួលតំណែងក្នុងជួររដ្ឋាភិបាលរបស់​ហ៊ុន ម៉ាណែត។

ប្រមុខគណបក្សកាន់អំណាច លោក ហ៊ុន សែន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ជាឲ្យក្រសួងពាក់ព័ន្ធដើរតួជាដើមបណ្តឹង ​ប្តឹងអ្នកជេរប្រមាថនៅតាមបណ្តាញសង្គម ឡើងទៅកាន់តុលាការ។ មួយថ្ងៃក្រោយមក ប្រធានព្រឹទ្ធសភារូបនេះ បានអំពាវនាវបន្ថែមឲ្យតុលាការពន្លឿនចាត់ការលើសំណុំរបស់អ្នកស្រី សំ សុខា ដែលធ្លាប់ជេរប្រមាថតាមបណ្តាញសង្គម និងទើបតែបានសុំទោសជាសាធា​រណៈកាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ អ្នកតាមដានសង្គមមួយចំនួន បានគាំទ្រឲ្យមានចំណាត់ការ​លើអ្នកជេរប្រមាថ​តាមបណ្តាញ​សង្គម តែពួកគេចង់ឃើញចំណាត់ការនោះធ្វើឡើងដោយស្មើភាពគ្នា។

ថ្មីៗនេះ វីដេអូចម្រៀងរបស់​តារាចម្រៀង​វៀតណាម​ម្នាក់​កំពុង​ផ្ទុះ ទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង ទាំងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងវៀតណាម។ បទចម្រៀងនោះបាន​បង្ហាញ​ពីរូបភាព​ពិធីមង្គលការ និងរបាំជូនពរដែល​សុទ្ធសឹង​តែជា​វប្បធម៌ខ្មែរ។ នៅកម្ពុជា បទចម្រៀង​របស់​វៀតណាម​ដែលកំពុងល្បី ត្រូវបានអ្នកលេងបណ្តាញសង្គមបន្ត​នាំគ្នាចែកចាយយ៉ាងព្រោងព្រាត ដោយពលរដ្ឋខ្លះមើលឃើញថា វៀតណាមចង់ជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ខ្មែរឱ្យកាន់តែល្បីល្បាញ។ តែពលរដ្ឋខ្មែរខ្លះវិញ បារម្ភខ្លាចជាតិសាសន៍ផ្សេង​ភាន់ច្រឡំវប្បធម៌ខ្មែរ ទៅ​ជាវប្បធម៌​វៀតណាម និងបាន​ទាមទារ​ឱ្យក្រសួងវប្បធម៌មានចំណាត់ការលើករណីនេះ។ តើការបញ្ចូលវប្បធម៌ខ្មែរទៅក្នុងបទចម្រៀងរបស់បរទេស ជាចំណែកក្នុងការជួយផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ឱ្យកាន់តែល្បី ឬធ្វើឱ្យអន្តរជាតិភាន់ច្រឡំវប្បធម៌រវាងជាតិសាសន៍?

កម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងការបរទេសនៅថ្ងៃទី១០ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ បានចេញលិខិតតវ៉ាសាជាថ្មីទៀត បន្ទាប់ពីយោធាថៃបានសាងសង់​លេណដ្ឋានថ្មី​របស់ខ្លួន​រំលោភចូលទឹកដី​កម្ពុជា នៅច្រក​ទ្វារអន្តរជាតិ​ថ្មដា ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ កាលពី​ថ្ងៃ​ទី៦ ខែសីហា និង​ការប្រកាសភ្ជាប់​អគ្គិសនី​របស់ថៃ​ទៅកាន់​ប្រាសាទ​តាក្របី ​និង​ភ្នំ៣៣៣ កាលពីថ្ងៃទី៧​ខែ សីហា។ អ្នកជំនាញ​កិច្ចការ​អន្តរជាតិខ្លះ​យល់​ថា ការចេញកំណត់ទូត​តវ៉ា ជាបន្តបន្ទាប់​របស់​កម្ពុជា​នេះ គឺជា​យុទ្ធសាស្រ្ត​ប្រតិកម្ម​អសកម្ម ពោលជាវិធី​ដែល​ខ្វះ​ប្រសិទ្ធភាព​ទប់ស្កាត់ ឬវិធានការឆ្លើយតប​ជាក់ស្តែង។ តែ​អ្នកជំនាញ​មួយចំនួន​មើលឃើញ​ថា ការចេញកំណត់​ទូត​តវ៉ានេះ ពុំមានន័យថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា​គ្មានជម្រើស​នោះឡើយ និងថា នេះគឺជា​មធ្យោបាយការទូតស្របច្បាប់ ដែល​ជួយ​បញ្ជាក់​ជំហរ​របស់​កម្ពុជា ដែល​មិន​ទទួល​ស្គាល់​សកម្មភាពរំលោភឈ្លានពាន​ដោយ​ខុសច្បាប់​របស់​ថៃមកលើ​កម្ពុជា។ ក្នុង​ករណី​ដែល​ការតវ៉ា​តាមការទូតមិនអាចបញ្ឈប់សកម្មភាពរបស់ថៃ តើកម្ពុជាគួរពិចារណាប្រើយន្តការអន្តរជាតិ ឬផ្លូវច្បាប់អ្វីបន្ថែមទៀតដែរឬទេ?

អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា លោក Tom Andrews នៅថ្ងៃទី៦ ខែ​សីហា ឆ្នាំ២០២៦ បានបញ្ចេញប្រតិកម្មតបនឹងរដ្ឋាភិបាលថៃ។ ថៃដែលចោទលោក Tom Andrews ថាកាន់ជើងកម្ពុជាពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ។ តែបើតាមអ្នករាយការណ៍ពិសេសរូបនេះ ២ថ្ងៃមុននឹងចេញរបាយការណ៍ លោកក៏បានផ្ញើសេចក្តីព្រាងរបាយការណ៍​ពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃទៅរដ្ឋាភិបាលថៃដែរ តែរដ្ឋាភិបាលទីក្រុងបាងកកមិនបានឆ្លើយតបអ្វីទាំងអស់។ ហេតុអ្វីភាគីថៃសំដែងប្រតិកម្មជាបន្តបន្ទាប់ចំពោះរបាយការណ៍របស់អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិ ស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា?

ថ្ងៃទី២២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦ គឺជាខួប ៣ឆ្នាំ នៃការឡើងដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលអាណត្តិទី៧ របស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត។ ការដឹកនាំរបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងរយៈពេល ៣ឆ្នាំ កន្លងទៅត្រូវបានអ្នកជំនាញផ្នែកនយោបាយ និងសង្គម កត់សម្គាល់ឃើញផ្សេងៗគ្នា។ អ្នកខ្លះបានលើកសរសើរពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រដ្ឋាភិបាល ទោះក្នុងកាលៈទេសៈ ដែលកម្ពុជារួមរឹតដោយវិបត្តិច្រើនក៏ដោយ និងអ្នកខ្លះទៀតបានមើលឃើញពីការសម្រេចបាននូវសមិទ្ធផលមួយនៅមានកម្រិតនៅឡើយ ហើយចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើការកែសម្រួលបន្ថែមទៀត។ អ្វីទៅជាតុល្យការនៃការដឹកនាំរបស់លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងនាមជានាយករដ្ឋមន្រ្តីនារយៈពេល៣ឆ្នាំកន្លងទៅ?