Bağımsızlar

Görülmüştür Kolektifi’nden Adil Okay ile 17 yıldır politik mahpuslarla dayanışma amacıyla sürdürülen mektup ağı, hapishanelerdeki hak ihlalleri ve tutsakların sanatsal üretimlerini görünür kılma çabaları üzerine konuşuyor ve ayrıca yapay zekâ teknolojisi ile mahpusların hayal dünyasını buluşturan ve Mersin’de açılan “Dijital Görüş” sergisinin ortaya çıkış hikâyesini, içerdiği deneyimleri ve içerisiyle dışarısı arasında kurduğu yeni iletişim biçimlerini ele alıyoruz.

Görünmeyen Emek Fotoğraf İnisiyatifi, 2023’te İzmir’de, Arzu Filiz Güngör ve Nilgün Yoldaş yürütücülüğünde kadın emeğinin karşılıksız, ücretlendirilmemiş ve görünmeyen biçimlerine odaklanan bir fotoğraf atölyesi sonrasında kuruldu. Bu deneyim, görünmeyen emeğe dair düşünüp üretmeyi sürdürme arzusu duyan kadınları bir araya getirdi. ​​​​​​​İnisiyatif, katılımcı üretimi, yatay örgütlenmeyi ve dayanışmayı önceleyerek, kişisel hikâyeleri kamusal alanda tartışmaya açan fotoğraflar üretmeyi, kalıplaşmış yargıları sarsacak imgeler bulup dolaşıma sokmayı, görünmeyen emek biçimlerini belgeleyip görünür kılmayı amaçlıyor.

Apaçık Radyo’nun “apaçileri” Ezgi Bakçay ve Ulaş Bayraktar, Apaçıkültür serisinin bu haftaki bölümünde, tanımlanması en az kültür kadar meşakkatli bir başka kavramı, politikayı masaya yatırıyor.Siyasetin etimolojik kökenindeki “seyislik” (terbiye etme) ile kültürün “ehlileştirme” anlamları arasındaki tarihsel akrabalıktan yola çıkan program; kültür politikalarını devletin soğuk bir kamu yönetimi aracı olmaktan çıkarıp, “duyulur olanın adil paylaşımı” ve bir arada yaşama sanatı olarak yeniden kurguluyor. Jacques Rancière’in “Cahil Hoca” ve “eşitsizliğin yeniden üretimi” eleştirileri eşliğinde, bağımsız aktörlerin bu alanda sadece birer “nesne” değil; özgüvenli, adalet talep eden ve kendi pratiklerini bizzat birer kültür politikası olarak inşa eden kurucu öznelere dönüştüğünü ilan ediyoruz.

Bağımsızlar ile yeni bir seyre çıkıyoruz: Ulaş Bayraktar ve Ezgi Bakçay’ın hazırlayıp sunduğu Apaçıkültür serisiyle kültürün altını üstüne getirmeye girişiyoruz. ​​​​​​​Özneleri, mekanları, imkanları ve kısıtlarıyla kültürün politikalarını konuşacağımız bu serinin ilk bölümünde meramımızı ve rotamızı paylaşıyoruz.

Mardin’den Meyman Sanat Evi adına Mahmut Wenda Koyuncu’yu ve Diyarbakır’dan Merkezkaç Sanat Kolektifi adına Remzi Sever’i konuk ediyor; kendileriyle bağımsızlıklarıyla birlikte varolma süreçlerini, üretimlerini ve Mardin ve Diyarbakır’daki sanat dünyasının getirdikleri üzerine sohbet ediyoruz.

Konuğumuz 2025 Mayıs’ında farklı Güzel Sanatlar fakültelerinden bir araya gelerek kurulan Çeper Kolektif.Kuruluşlarının ardından 'Çentik' sergisini gerçekleştiren kolektif, Haydarpaşa Dayanışması’nın 700. yılında tren yolu emekçilerinin yeleklerine yaptıkları sanatsal müdahalelerle mücadeleye destek verdi.'Çeper', merkezin dışında kalanları; reddedilmiş hakikatleri, ötekileştirilmiş bedenleri ve görünmeyen alanları ifade ediyor. Kolektif, tanımlara sığmak yerine yaşamsal, politik ve üretimsel dertler etrafında birlikte dönüşmenin yollarını arıyor.