Dinocast - de dinosauriër podcast met Maarten van Rossem en Gijs Rademaker

In 2013 werden door een expeditieteam van museum Naturalis de eerste botten opgegraven van een triceratops. In de jaren die volgden werden dat er ruim 1200. Het team was gestuit op de grootste verzameling Triceratopsen die ooit is gevonden. 11 jaar later presenteert Naturalis ‘Triceratop: de kudde’. Dinocast presenteert samen met Quest Magazine een serie van drie podcast-specials. Dit is de eerste, waarin Gijs en Maarten het verhaal vertellen van deze bijzondere opgraving. Wat was Triceratops voor een dier? Wat kon hij met zijn hoorns en nekschild en hoe weten we dat? Hoe zijn deze vijf ontdekt en opgegraven? En, deze vijf zijn jarenlang bestudeerd door wetenschappers: wat hebben we daarvan geleerd over het leefgedrag van deze giganten? ‘Triceratoppers’ in HaarlemIn de zomermaanden van 2024 krijgen we al een sneak preview van één van deze enorme planteneters. Maarten en Gijs gaan op bezoek in Haarlem, waar in de bibliotheek, één van onze vijf gigantische triceratopsen staat opgesteld. Deze bieb, maar ook die van Delft, Leeuwarden, Tilburg, en Maastricht hadden allemaal een eigen Triceratops op bezoek. Ze werden in Haarlem vergezeld door 2 triceratoppers: Brent en Hannah leiden als jonge vrijwilligers mensen rond. Anne Schulp verteltOok spreken we af met paleontoloog Anne Schulp, die erbij was toen de eerste botten werden opgegraven. Hij vertelt ons alles over de kenmerken van triceratops; van de immens hoorns en het massieve (?) nekschild, tot de tandenrijen van het dier. En, welke kleuren (en veren?) had Triceratops?Alles over de opgravingHanneke Jacobs is degene die de opgravingen jarenlang ‘regelde’, zoals ze zelf zegt. Haar dinoliefde is zó groot, dat ze zowel T. rex als triceratops op haar armen heeft laten tatoeëren! Ze vertelt ons hoe je een triceratops opgraaft: hoe het haar en haar team is gelukt om in de brandende hitte van Wyoming de enorme beenderen bloot te leggen en naar Nederland te vervoeren. De tentoonstelling ‘triceratops: de kudde’ in Naturalis opent vanaf 17 oktober 2024!See omnystudio.com/listener for privacy information.

De dino’s van Crystal Palace ParkMaarten en Gijs bezoeken het allereerste dino-park ter wereld! Zo’n 170 jaar vóór Jurassic Park werd er in Zuid-Londen al een prachtig park aangelegd met enorme beelden van de eerste dinosauriërs die toen bekend waren. Historicus (en vriend van de show) Ilja Nieuwland leidt ze langs de beelden, die stammen uit 1854 en die bezoekers ‘levensechte’ dinosauriërs moesten laten zien. De dieren zijn nu nog steeds diep indrukwekkend. Als je bij station Crystal Palace uitstapt, wandel je binnen vijf minuten een dinowereld in zoals ze in de negentiende eeuw dachten dat die eruit heeft gezien. Vanuit de vijvers word je gadegeslagen door prehistorische zeereptielen. Een grote vleesetende Megalosaurus staart de bezoeker vanaf een heuveltje aan. De echte pronkstukken zijn de iguanodons, die te herkennen zijn aan de hoorns op de neus. Natuurlijk bezaten ze die niet echt, maar in 1854 dacht men nog van wél.Kunstenaar Benjamin Waterhouse Hawkins die de beelden ontwierp, deed heus niet zomaar wat. Hij liet zich adviseren door de grootste wetenschapper uit die tijd: Richard Owen. We hebben het over zo’n dertig jaar na de ontdekking van het echtpaar Mantell, en evenveel jaren vóór de opgravingen in Bernissart. De Iguanodon ligt in 1854 niet meer met zijn buik op de grond als een soort leguaan, maar ziet er eerder uit als een fors uitgevallen neushoorn. Bij gebrek aan hard bewijs over uiterlijkheden van dino’s baseerden ook wetenschappers hun voorstellingen vooral op de dieren die ze om zich heen zagen.De beelden in het park trokken in hun glorietijd honderdduizenden bezoekers. Alleen al bij de opening van het Geological Court, zoals het officieel heette, waren zo’n 40.000 mensen aanwezig. Kinderen en hun ouders vergaapten zich massaal aan de dieren uit een andere tijd, ver voor de bijbelse zondvloed. Ook nu nog zijn de Crystal Palace Dinosaurs bijzondere monumenten omdat hiermee letterlijk in steen gebeiteld is hoe mensen toen de oertijd zagen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Allosaurus is zonder twijfel één van de gevaarlijkste jagers die ooit op aarde heeft geleefd. Het lichte en snelle vleeseter met een langere, wendbare nek met een lichte kop en een bek vol scherpe, gekartelde tanden die door vlees kunnen sniden als een mes door de boter. We zijn deze week te gast bij Naturalis en spreken met onderzoeker Pasha van Bijlert. Over de grote verschillen tussen deze dinosaurus en T. rex - en waarom iedereen toch altijd weer over Rex begint. Maar Allosaurus is niet alleen lichter gebouwd, hij heeft ook nog eens grotere voorklauwen en kleine hoorntjes boven de ogen. We bespreken ook de tanden en hele bijzondere jachtechniek van Allosaurus, die zijn kop gebruikte ‘als een bijl met zaagtandjes’. En, is Allosaurus een eenzame jager of is hier sprake van een gezamenlijke jacht? We bespreken de vondst van een ware schat aan dinobotten, in de Cleveland-Lloyd groeve in de staat Utah in Amerika. De eerste opgravingen werden gedaan al in 1927, en in de afgelopen 100 jaar werden er - hou je vast -  ruim 13.000 dinobeenderen geborgen. Dat is al een verbijsterende hoeveelheid natuurlijk, maar driekwart van alle 13.000 botten bleek afkomstig van Allosaurus. Wat deden zóveel Allosauriërs bij elkaar? En hoe kwamen ze om? Maarten vermoedt een vergadering, net zoals de kraanvogels op de Kuulaberg in zijn favoriete verhaal ‘Nils Holgersson’. Een vergadering van kraanvogels is niet zomaar een verhaaltje. Dat doen kraanvogels ook in het echt. Bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. De sandhill cranes, bijvoorbeeld.En natuurlijk hebben we het over de bewegingen van Allosaurus en andere vleeseters. Want we hebben in de show één van de weinige wetenschappers die in staat is dinosauriërs digitaal écht tot leven te wekken: skeletten te bouwen en er spieren aan te hangen. Om dan vervolgens uit te rekenen wat ze kunnen. Hoe doe je dat, als je alleen maar wat versteende botten hebt?Als uitsmijter praten we met Harald Scheerlinck, schrijver van het boek Dino-manie over de meest bizarre dino-weetjes. Deze week beschrijft hij een… dronken dino-deal tussen Leonardo Dicaprio en Russell Crowe? See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering vervolgen Maarten en Gijs hun zoektocht naar Spinosaurus. Was dit een lopende of vooral zwemmende dinosaurus? Samen met Spinosaurus-kenner Yasmin bezoeken ze het wereldberoemde Natural History Museum in hartje Londen. Daar, in de archieven van dat museum, vinden ze onverwacht iets heel bijzonders. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Welkom bij de laatste van vier extra 'behind the scenes' afleveringen! We nemen je mee achter de schermen van onze tv-serie Dinojacht, die op Videoland te bekijken is. Vandaag geven we je een kijkje achter de schermen op misschien wel de meest spectaculaire plekken van de serie: een museum waar ze je serieus vertellen dat dino’s mee gingen op de ark van Noach. En natuurlijk - eindelijk! - komen we aan bij de grote opgraving van het team van Naturalis. Niet alleen het opgraven was een hele operatie, maar... het filmen ook. Want natuurlijk ging er weer van alles fout, van ratelslangen tot grote regenstormen met dodelijke bliksem... We gaan je er alles over vertellen.See omnystudio.com/listener for privacy information.

We nemen je in deze aflevering mee achter de schermen van onze tv-serie Dinojacht, die op Videoland te bekijken is. Vandaag aflevering twee, over dino-wetenschap, waarin we ons begeven naar Canada, Montana en Ohio.We vertellen je het verhaal áchter de tv-opnames. Zorg dus dat je de serie al gezien hebt voordat je dit verder luistert. Over ons bezoek aan het kleinste dinodorpje met de grootste T-rex én het grootste dinomuseum ter wereld, in Canada. Wat vond Dino Dave nou écht van die rare Dutch filmcrew?Redacteur Carla vertelt over Witmers dinolab, en vooral over de helse tocht er naartoe, en de groep Mormonen die ons liefdevol opving midden in een storm. Zet je schrap voor het échte verhaal over onze reis!See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eigenlijk houdt Maarten helemaal niet van zwemmen, maar vandaag móeten we het water in. In onze verbeelding dan, want we dalen af in de Nederlandse subtropische krijtzee van 70 miljoen jaar geleden. Wat zijn ammonieten precies en… wat zijn die grote zwarte schaduwen in het water?Een ondiepe zeeWant ja, in de dinotijd stond Nederland onder water: een ondiepe zee die bulkte van het leven. Koraal, zeegrassen, zee-egels, vissen en… drie zeedieren die we deze week bespreken. AmmonietenMaarten en Gijs bezoeken daarvoor het Natuurhistorisch Museum in Maastricht, dat tjokvol ligt met Nederlandse zeedieren uit de dinotijd. Paleontoloog John Jagt legt ons allereerst uit wat ammonieten precies zijn - die prachtige gekrulde ‘slakkenhuis’ fossielen die je vast al eens tegenkwam. ZeeschildpaddenEn onze krijtzee werd ook bevolkt door reusachtige zeereptielen - gigantische vriendelijke zeeschildpadden, die meters lang konden worden. In het Maastrichtse museum staan er twee uitgestald en we vergapen ons echt aan de afmetingen ervan. Het lijken zulke suffe dieren, schildpadden. Waarom werden ze zo groot, en waarom overleefden zij de dinotijd wel en de (niet-vogel) dino’s niet?MosasauriërsDan is het tijd voor de grootste zeemonsters die ons land ooit heeft gekend: bij Maastricht maakte de mosasaurussen jacht op zeeschildpadden en ander lekkers. We hebben in aflevering 6 van het eerste seizoen uitgebreid gepraat over mosasaurus, maar er valt nog veel moois te vertellen. Een Nederlandse dino?En dan… Nederland heeft wél een eigen dinosaurus! In Maastricht staat het skelet van een grote plantenetende hadrosauriër. Het is een reconstructie, aan de hand van enkele botjes die gevonden zijn bij Maastricht. Hoe ‘Nederlands’ is deze dinosaurus precies en hoe maak je van enkele botjes een compleet skelet? En klopt het dan wel helemaal, wat we zien?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zoogdieren? In een dino-podcast? JAZEKER. Vandaag glijdt onze blik omlaag, naar wat zich tussen de voeten van de reusachtige dinosauriërs afspeelt. Want als je dacht dat daar slecht kleine muisachtige zoogdiertjes zaten te trillen van angst, dan heb je het mis. Tussen de dinopoten was een revolutie gaande! Ons beeld van de dinotijd is niet compleet zónder naar de dieren te kijken die náást de dino’s leefden - en dit zijn ook nog eens onze voorouders! Wat is hun verhaal? Maarten en Gijs strikten Elsa Panciroli, een Schotse paleontologe en één van de wereldtoppers in haar werkgebied, om de evolutie van zoogdieren te beschrijven. En tot Gijs’ ergernis kunnen zij en Maarten het veel te goed met elkaar vinden: ook Elsa heeft een hekel aan T. rex en een grote voorliefde voor kakkerlakken. ‘Beasts Before Us’Panciroli schreef het boek ‘Beasts Before Us’ om de vooroordelen tegen zoogdieren in met Mesozoïcum te weerleggen. Je bent geen ‘loser’, verliezer van de evolutie, als je als antwoord op de dinosauriërs steeds kleiner wordt. Zoogdieren wisten zich op een prachtige wijze te verfijnen.‘Hyena-hagedis’ AnteosaurusWe beginnen ons verhaal in het Carboon, ruim 300 miljoen jaar geleden, en schetsen hoe onze zoogdier-voorouders de wereldheerschappij bereiken - niet ná de dinotijd, maar al ervóór, in het Perm-tijdperk. De grootste vleeseter in die tijd was bijvoorbeeld Anteosaurus (let op: geen dino dus, ondanks de naam): stel je een 6 meter lange kruising voor tussen een gigantische hyena en een hagedis, met slagtanden en grote klauwen. MoschopsElsa’s favoriete synapsid in deze aflevering is Moschops, een planteneter waarop waarschijnlijk veel gejaagd werd. Ze vergelijkt hem met een uitsmijter voor een nachtclub, en als je de afbeelding ziet snap je denk ik meteen waar ze het over heeft. Massa-uitstervingZoogdier-voorouders heersten over de wereld totdat er een uitsterving begon die zijn gelijke niet kent in de aardse geschiedenis. Het begon met aardbevingen en vulkaanuitbarstingen in Siberië, later overal op aarde, die minstens honderdduizenden jaren rook, hitte en giftige gaswolken de atmosfeer in stuwden. Deze uitbarstingen zetten kettingreacties in gang die het leven overal op de planeet vernietigden. Het had zelfs weinig gescheeld of de aarde was volledig ontdaan van alle levende wezens. Want 70% van al het leven op land - planten en dieren - kwam om, en zelfs 96% van al het leven in zee. De dinotijd begintToen de stofwolken letterlijk waren opgetrokken bleek de voorsprong en dominantie van onze zoogdiervoorouders verdwenen. Welke zoogdier-achtigen overleefden de ramp wél? Elsa ziet twee types: De eerste is lystrosaurus (zie afbeelding) een dier met een bizarre combinatie van slagtanden en een snavelachtige bek.  De tweede soort is niet zo sexy, maar ja: de cynodonten, kleine hondachtige zoogdieren, zijn écht onze voorouders. Volgende week volgt deel 2 van dit verhaal en gaan Maarten, Elsa en Gijs kijken hoe het de zoogdieren in het Jura en Krijt vergaat. See omnystudio.com/listener for privacy information.