Đài Hà Nội | Đọc truyện đêm khuya

Gánh vác trách nhiệm thay cha và anh đi vắng, Nguyễn Sinh Cung ở lại Huế chăm sóc mẹ đang mang thai. Căn nhà nhỏ chứng kiến sự đảm đang, hiếu thảo của cậu bé Cung khi vừa lo liệu việc nhà, vừa thay mẹ ra chợ bán hàng. Giữa hoàn cảnh gian khó, tình mẫu tử thiêng liêng hòa quyện cùng sự thương yêu, giúp đỡ của những người dân nghèo quanh chợ, tạo nên những mảng màu xúc động trong ký ức tuổi thơ của Người.

Đặt chân đến cố đô, Nguyễn Sinh Cung ngỡ ngàng trước sự uy nghi của kinh thành Huế qua lời giảng giải tận tình của cha về lịch sử và văn hóa các triều đại. Kinh kỳ hiện lên vừa tráng lệ vừa xa lạ, mở ra một chương mới trong cuộc đời cậu bé Cung. Đây là giai đoạn quan trọng để Người quan sát trực diện trung tâm quyền lực của đất nước và thấu hiểu hơn về vận mệnh dân tộc.

Tập đầu tiên của bộ tiểu thuyết Nước non vạn dặm mang tên "Nợ nước non" tái hiện chân thực tuổi thơ và thời niên thiếu của Nguyễn Sinh Côn cùng Nguyễn Tất Thành. Với văn phong sử thi nhưng gần gũi, nhà văn Nguyễn Thế Kỷ đã dựng nên không gian văn hóa, xã hội xứ Nghệ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX đầy sinh động. Tác phẩm không chỉ là một cuốn tiểu thuyết lịch sử mà còn là hành trình cảm xúc, giúp độc giả hiểu rõ cội nguồn hun đúc nên chí hướng cứu nước của vị lãnh tụ vĩ đại.

Trong trận đại hồng thủy khốc liệt, Trọng hoàn toàn cảm phục sự hy sinh của những con người chính trực tại Nguyên Lộc. Anh nhận ra đây chính là môi trường lý tưởng để rèn luyện nhân cách mà mình bấy lâu tìm kiếm. Giữa làn ranh sinh tử, mối quan hệ giữa Trọng và nữ chủ tịch xã Thuận không chỉ là sự đồng cam cộng khổ mà còn dần tiến triển thành một tình cảm sâu nặng, bền bỉ.

Trong cơn bão lũ, ông giáo Cần quyết liệt bảo vệ bản sắc văn hóa trước quan điểm sính ngoại của ông thợ vẽ. Ông khẳng định các giá trị cổ truyền là linh hồn của dân tộc và chấp nhận từ bỏ người học trò không cùng lý tưởng. Cuộc đối đầu này cho thấy sự lựa chọn dứt khoát của một trí thức truyền thống để giữ gìn sự trong sạch của tâm hồn.

Ông Chánh đến gặp Trọng từ sớm và trải lòng về quá khứ từng bị tù oan hai năm trong cải cách ruộng đất do lý lịch gia đình. Dù chịu bất công, ông vẫn tuyệt đối tin tưởng vào tổ chức và kiên nhẫn chờ ngày được phục hồi. Câu chuyện này khiến Trọng thay đổi cái nhìn: anh nhận ra phía sau vẻ giáo điều, thô sơ của ông Chánh là một con người thật thà, trung thành và không có dã tâm hại người.

Gặp gỡ bạn già, ông giáo Cần đau lòng thấy gia đình ông Tiếu lục đục vì chuyện làm ăn. Ông Tiếu phẫn nộ trước cảnh vợ con vì tiền mà đánh mất tự trọng, phục vụ kẻ giàu và lờ đi danh dự quốc gia. Cuộc trò chuyện lột tả sự đối đầu quyết liệt giữa những giá trị cũ thanh cao và làn sóng thực dụng đang tàn phá lý tưởng con người.

Dù bệnh tình nguy kịch, Nam vẫn dành những hơi thở cuối cùng cho sự nghiệp trị thủy. Trên giường bệnh, anh không ngừng trăn trở về sự cố vỡ cống Lợi Toàn và tận lực hỗ trợ Trọng hoàn thiện đề tài diệt mối trong thân đê. Cuộc trò chuyện của Nam với bạn bè là minh chứng cảm động cho một nhân cách cao đẹp, nơi trách nhiệm với cuộc đời và tình yêu nghề nghiệp luôn rực cháy ngay cả khi đối diện với cái chết.

Cuộc trò chuyện trên đê Nguyên Lộc khắc họa những trăn trở của chủ tịch huyện trong cuộc đấu tranh chống tiêu cực và xử lý cán bộ sai phạm. Dù làm vì lợi ích chung, ông vẫn chịu nhiều định kiến. Qua đó, tác phẩm đồng thời làm nổi bật tinh thần sống trách nhiệm, quyết liệt và giàu lý tưởng của cô Thuận đại diện cho lớp trẻ.

Cuộc đối thoại giữa ông giáo Cần và người học trò nước ngoài lột tả sự đối lập giữa nét đẹp văn hóa và những mảng tối đạo đức trong xã hội Việt Nam. Trước những phê phán về sự lộn xộn và thực dụng, ông giáo bình tĩnh lý giải dựa trên hệ quả lịch sử và tàn dư tâm lý. Cuộc tranh luận là nỗ lực định vị bản sắc dân tộc trước những biến động và suy thoái lối sống.

Trong thư gửi ba, Trọng ví loài mối như "ổ ung thư" âm thầm đục khoét đê điều và cả nền tảng xã hội. Anh mô tả chi tiết quá trình nghiên cứu khoa học gian khổ để truy tìm và tiêu diệt kẻ thù nguy hiểm này. Với Trọng, cuộc chiến chống mối không chỉ là kỹ thuật mà còn là sự bảo vệ những thành quả bền vững của con người trước các thế lực phá hoại ngầm.

Xung đột tại cơ quan bùng nổ khi Hưng lên chức phó phòng và dùng quyền lực ép Trọng báo cáo đề tài nghiên cứu tổ mối. Cuộc tranh cãi gay gắt phơi bày sự đối đầu giữa lối sống vụ lợi của Hưng và lý tưởng chính trực của Trọng. Trong khi đó, ông Chánh đóng vai trò trung gian, khuyên Trọng cần tỉnh táo để bảo vệ quan điểm và sự nghiệp.