LLEARN Podcast

In aflevering 66 van de LLEARN Podcast spreken Valentina Devid & René Kneyber met Hannah Bijlsma over haar boek Zicht op de Leraar— een doordacht pleidooi voor een gedeeld kwaliteitsbesef over goed leraarschap in Nederland. Hannah is gepromoveerd onderzoeker, leerkracht groep 4, werkzaam bij de Radboud Universiteit en bij Excel. Over het boek Zicht op de Leraar is een normatief maar zorgvuldig onderbouwd boek over wat goed leraarschap inhoudt Het bouwt voort op haar eerdere boek Zicht op de Les, maar neemt nu een explicieter standpunt in Geschreven voor middenmanagement van scholen én lerarenopleidingen Kern van de boodschap: de kwaliteit van leraren is niet neutraal — goed leraarschap is altijd normatief, en dat mag je ook gewoon zeggen Het probleem in Nederland Er ontbreekt een helder gedeeld beeld van welke kennis en vaardigheden leraren nodig hebben Er zijn bijna 500 routes om leraar te worden, met enorme verschillen in inhoud en aanpak Onderzoek naar curricula van lerarenopleidingen toont grote variatie: sommige opleidingen besteden 0,5% aandacht aan klassenmanagement, andere 20-30% Hetzelfde geldt voor feedback geven, evidence-informed werken en andere essentiële vaardigheden Opleidingen zijn zowel opleider als poortwachter: ze bepalen zelf wanneer iemand bevoegd is De doorgaande lijn ontbreekt De overgang van opleiding naar inductiefase is ruis-gevoelig: opleidingen leren verschillende dingen aan Veel scholen starten de inductiefase opnieuw, wat verwarrend en demotiverend is voor startende leraren De inductiefase is cruciaal voor het behoud van leraren — als kennis niet wordt verankerd, "verdrink je" Sommige besturen organiseren dit goed, anderen helemaal niet — het hangt te veel af van toeval Wat werkt: leren van het buitenland Vlaanderen: sterke gedeelde taal rondom didactiek, klassenmanagement en kennisrijk curriculum — vanuit politiek én in de praktijk Schotland: tweefasensysteem waarbij je pas na jaren lesgeven én een vervolgopleiding je volledige bevoegdheid krijgt Engeland: eenjarige opleiding gevolgd door een intensief Early Career Framework in de school zelf Gemeenschappelijk in alle succesvolle landen: een gedeeld eindpunt en gedeelde taal over goed leraarschap Gedeeld kwaliteitsbesef als sleutel Zonder gedeelde taal kun je niet gericht coachen, observeren of feedback geven Een gedeeld kwaliteitsbesef maakt feedback minder bedreigend: je herkent wat kwaliteit is en begrijpt waarom je feedback krijgt Instructional coaching werkt juist zo goed omdat het heel fijnmazig inzoomt op concrete leskwaliteit In Engeland zag Hannah hoe leraren gecoacht worden op kleine, specifieke elementen — met directe impact De kern van het leraarsvak Lesgeven is en blijft de kern van het vak — al het andere is daaraan ondergeschikt Hoge verwachtingen van alle leerlingen zijn de absolute basis: elke leraar moet ervan overtuigd zijn dat alle leerlingen kunnen leren Routine-expertise versus adaptieve expertise: eerst solide routines opbouwen, daarna flexibel en wendbaar kunnen inspelen op context en leerlingen Adaptieve expertise ontlast het werkgeheugen van de leraar, waardoor er meer ruimte is om de klas echt te zien

Bekijk deze aflevering met ondertiteling op Youtube: https://youtu.be/udlong0eOhM Boek van Josh Goodrich bestellen? https://telos.vrijeboeken.com/book/9789083555898-responsief-coachen.html Interesse in het Steplab-platform en de bijbehorende opleiding(en)? https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/steplab-samenwerking/ Veel scholen investeren in professionalisering van leraren via studiedagen, workshops of trainingen. Toch blijft de vraag: verandert het onderwijs in de klas daardoor echt? In deze aflevering van de LLEARN Podcast gaat René Kneyber samen met Sacha van Looveren in gesprek met Josh Goodrich, CEO van Steplab en auteur van het boek Responsive Coaching, en Rachel Sewell, director of implementation Samen bespreken ze hoe instructional coaching een krachtig alternatief kan zijn voor traditionele vormen van professional development. In plaats van losse trainingen werken leraren via korte, herhaalde coachcycli aan concrete verbeteringen in hun lessen. Deze aanpak wordt in veel scholen in het Verenigd Koninkrijk al toegepast en wint internationaal snel terrein. Wat is instructional coaching? Instructional coaching is een vorm van professionele ontwikkeling voor leraren waarbij twee leraren samenwerken aan verbetering van de lespraktijk. Het proces bestaat uit een terugkerende coachcyclus: Een coach observeert een les Coach en leraar bespreken wat er gebeurde Ze bepalen één concrete verbeterstap De leraar past die stap toe in de volgende les De coach observeert opnieuw en geeft feedback Door deze cyclus wekelijks of tweewekelijks te herhalen, ontwikkelen leraren stap voor stap nieuwe gewoontes in hun lespraktijk. Wat is responsief coachen? In het boek Responsive Coaching beschrijft Josh Goodrich een aanpak waarin de coach flexibel inspeelt op wat een leraar nodig heeft. De coach kijkt bijvoorbeeld naar: bewustzijn – ziet de leraar wat er gebeurt in de klas? inzicht– hoe begrijpt de leraar het probleem? doelen – waar wil de leraar naartoe werken? concrete stappen – wat is de eerstvolgende verbetering? gewoontes – hoe wordt nieuw gedrag onderdeel van de routine? Afhankelijk van de situatie kan coaching directief zijn (bijvoorbeeld bij een duidelijke verbeterstap) of juist reflectief. Waarom werkt instructional coaching beter dan traditionele professionalisering? Volgens Goodrich en Sewell zijn er vier redenen waarom coaching vaak effectiever is dan workshops of studiedagen: 1. Kleine stappen Leraren werken telkens aan één concrete verbetering. 2. Directe toepassing in de klas Nieuwe strategieën worden meteen uitgeprobeerd. 3. Frequente feedback Feedback volgt snel na observatie. 4. Nieuwe routines ontstaan door herhaling Door de coachcycli ontwikkelen leraren duurzame gewoontes. Veelgemaakte fouten bij het invoeren van instructional coaching Veel scholen die met coaching beginnen lopen tegen dezelfde problemen aan: te snel willen opschalen coaching bovenop bestaande taken stapelen onvoldoende tijd vrijmaken coaches onvoldoende trainen Een belangrijke les uit scholen in Engeland: vervang bestaande vergadertijd door coachingtijd. De rol van het Steplab-platform Het Steplab-platform ondersteunt instructional coaching door evidence-informed didactiek te vertalen naar concrete stappen. Het platform bevat onder andere: honderden granulaire didactische technieken videovoorbeelden van effectieve lessen studiemodules voor leraren en coaches dashboards waarmee schoolleiders coaching kunnen volgen tools om coachingcycli te plannen en feedback vast te leggen Dit maakt coaching ook uitvoerbaar voor beginnende coaches. Cultuurverandering in scholen Instructional coaching draait uiteindelijk om het bouwen van een professionele leercultuur. In sommige scholen coachen leraren elkaar regelmatig en wordt onderwijs voortdurend besproken. Hierdoor ontstaat een cultuur waarin lesgeven centraal staat in professionele gesprekken. Belangrijkste inzicht uit de aflevering Instructional coaching hoeft niet perfect te zijn om effect te hebben. Als leraren elke week een kleine stap verbeteren, kan dat op de lange termijn enorme impact hebben op de kwaliteit van onderwijs. Meer informatie proeflicentie Steplab-platform: https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/steplab-samenwerking/ masterclasses instructional coaching: https://toetsrevolutie.nl/event/cursusdag-de-basis-van-instructional-coaching-3/ Programma's voor schoolontwikkeling met coaching: https://toetsrevolutie.nl/ons-aanbod/opleiding-instructional-coaching/

Deze aflevering met Nederlandse ondertiteling luisteren? Dat kan op Youtube: https://youtu.be/sI4NSR-FjnI In deze aflevering van de LLearn Podcast spreken we met Jim Knight, de grondlegger van Instructional Coaching. Al meer dan twintig jaar onderzoekt en ontwikkelt hij manieren waarop leraren zich professioneel kunnen ontwikkelen zónder top-down verandermanagement. We gaan met Jim Knight in gesprek over de kern van instructional coaching: waarom keuzevrijheid en eigenaarschap cruciaal zijn voor professionele groei hoe coaching leraren helpt hun impact op leerlingen te vergroten wat het verschil is tussen coaching, begeleiding en beoordeling en waarom duurzame schoolverbetering begint bij respect voor het vakmanschap van de leraar Daarnaast bespreken we hoe instructional coaching er in de praktijk uitziet: van observaties en feedback tot het werken met doelen, data en kleine, haalbare verbeterstappen in de klas. Deze aflevering is een must-listen voor leraren, schoolleiders en onderwijsadviseurs die zoeken naar een krachtige, mensgerichte manier om samen aan beter onderwijs te werken. Ook de opleiding volgen van Jim Knight in september 2025? Kijk hier voor meer informatie: https://toetsrevolutie.nl/event/the-european-instructional-coaching-intensive-with-jim-knight/ Interesse in de vertaling van zijn boek? Meld je dan hier aan: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdAWVcJLBS0mVOA4M8bAdfVNPjjBWrQs3DWAhpugZ730kiKWg/viewform?usp=header

In deze aflevering van de LLearn Podcast gaan René Kneyber en Valentina Devid in gesprek met Josien Boetje – onderzoeker naar de didactiek van kritische AI- en informatievaardigheden, lerarenopleider digitale geletterdheid bij Instituut Archimedes, en projectleider van Critical AI in Research and Education (CARE), genomineerd voor de nationale Onderzoeksteamprijs. Samen bespreken ze de prikkelende vraag: worden we lui door AI — of juist slimmer in wat we uitbesteden? We bespreken hoe AI ons denkwerk verandert, wanneer 'cognitieve offloading' wél en níet problematisch is, en wat dat betekent voor leren, toetsen en onderwijsontwerp. Van simpele taken (zoals mails schrijven) tot complexe schrijfopdrachten: wanneer helpt AI, en wanneer belemmert het onze ontwikkeling? je hoort o.a.: waarom we soms AI gebruiken uit onzekerheid of gemak; hoe 'offloading' niet nieuw is, maar nu wel nieuwe risico's meebrengt; waarom beginnende leerlingen sneller leerconditie verliezen door te vroeg AI-gebruik; hoe je AI juist kunt ontwerpen of prompten om denkwerk uit te lokken (in plaats van weg te nemen); de rol van edu-AI: AI die leert volgens de principes van effectieve didactiek; waarom transparantie over AI-gebruik belangrijk is — en hoe we dat bespreekbaar maken in de klas; en hoe de rubric voor human–AI agency docenten helpt om samen met leerlingen bewust keuzes te maken. over Josien Boetje Josien onderzoekt hoe leraren en studenten kritisch, creatief en verantwoord AI kunnen gebruiken in hun leer- en onderzoekspraktijk. Ze combineert haar achtergrond in onderwijsontwerp, digitale geletterdheid en kritisch denken in het project CARE — gericht op het ontwikkelen van praktische tools voor onderwijsprofessionals. luister / kijk Aflevering 60 van de LLearn Podcast – Lui door AI? – is beschikbaar als videopodcast op Spotify en Youtube en op alle podcastplatforms. Meer info en onze nieuwsbrief vind je op llearn.nl of toetsrevolutie.nl.

René & Valentina spreken met de makers van Gelijke kansen in de klas over hoe je als leraar — in welk vak of type onderwijs dan ook — doelgericht werkt aan gelijke kansen. Het boek brengt drie lagen samen: houding, inhoud en didactiek. We verkennen waarom "gelijke kansen" breder is dan doelgroepenbeleid, hoe je klassikaal begint, en hoe je onderzoek en praktijk slim verbindt. dit hoor je o.a.: hoe je met één thema tegelijk (stapsgewijs) impact maakt als team of school; didactische keuzes die iedereen laten meedenken en -praten, met nuances bij technieken als denken–duo–delen en 'cold call' (maar veiligheid en structuur eerst); taalontwikkelend lesgeven in elk vak: vaktaal expliciet maken, gebruiken en toetsen; lesinhoud inclusiever maken met concrete checks (representatieve voorbeelden, materialen en casussen); microkwetsingen herkennen en een veilige leercultuur bouwen; duidelijke verwachtingen en expliciet vertrouwen als hefboom voor kansengroepen. extra's Het boek is gratis te downloaden (en leest heerlijk op papier). https://gelijkekansenindeklas.be Winactie: mail naar info@llearn.nl met een korte motivatie of verhaal rond (on)gelijkheid in de klas — waarom jij het boek nodig hebt of aan iemand wilt geven. De winnaar ontvangt Gelijke kansen in de klas én Feedback in de klas (gesigneerd). Abonneer je op de LLearn Podcast of op onze nieuwsbrief via llearn.nl of toetsrevolutie.nl om geen aflevering te missen.

In deze praktische aflevering gaat Flemming van de Graaf met Sacha van Looveren en Aafke Birza in gesprek over de startopdracht. Dit is een opdracht die leerlingen bij binnenkomst maken. Als je dit vaak genoeg herhaalt wordt het een krachtige routine om leerlingen vanaf de eerste minuut in de leerstand te krijgen! Shownotes: Blog en overzicht van verschillende werkvormen: https://toetsrevolutie.nl/de-kracht-van-de-startopdracht/

Volgend schooljaar zijn Thijs Risselada en Hanneke Tuithof weer terug met een nieuw seizoen van LLEARN to the Past - de geschiedenisonderwijs-spin-off van de LLEARN Podcast. Dit tweede seizoen is vanaf augustus 2025 te beluisteren op het nieuwe podcastkanaal LLEARN from the Past! Bijv. te vinden op Spotify: https://open.spotify.com/show/42YBlUp5B7gUVlFL5FvQDN Abonneer

[[STEM TOT 23 MAART 2025 DIT BOEK TOT ONDERWIJSBOEK VAN HET JAAR 2024]] https://www.lbbo.nl/nieuws/stem-nu-op-jouw-favoriete-onderwijsboek-van-2024 In deze aflevering bespreekt René het belangwekkende boek Brief aan de beginnende leraar van Philippe Meirieu. Te gast is een van de vertalers Job de Meyere, de vertaler van Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden Simon Verwer, en de beginnende leraar in de vorm van Milou Munsters. In dit boek staat Meirieu stil bij de complexiteit van vak, en het is bedoeld om beginnende leraren een hart onder de riem steken – zelfs in zwaar weer. Samen met zijn gasten duikt René in een aantal belangwekkende thema's. Wat maakt het lesgeven zo complex? Waarom heeft het boek de vorm van een brief? Wie kwalificeert als een beginnende leraar? Hoe is het om als beginnende leraar een brief van Meirieu te ontvangen? Ook komen ze te spreken over de scriptie die Milou voor haar afstuderen produceerde, dat op geen enkele manier voldoet aan de traditionele criteria van een script. Is dit een voorbeeld van de weerstand bieden waar Meirieu het over heeft? SHOW NOTES: De drie vertaalde boeken van Meirieu: Pedagogiek: De plicht om weerstand te bieden (2019) https://phronese.vrijeboeken.com/book/9789490120320-pedagogiek-de-plicht-om-weerstand-te-bieden.html Frankenstein en de pedagogiek (2021) https://phronese.vrijeboeken.com/book/9789490120429-frankenstein-en-de-pedagogiek.html Brief aan de beginnende leraar (2024) https://telos.vrijeboeken.com/book/9789083407951-brief-aan-de-beginnende-leraar.html

Op het moment is instructional coaching razend populair in het Engelse onderwijs. Deze vorm van coaching is een gestructureerde en snelle aanpak om elkaar als collega's verder te helpen in onderwerpen als klassenmanagement, didactiek en formatief handelen. Het concept bestaat uit korte lesbezoekjes en gefocuste verbeterstappen. In deze aflevering bespreken René & Sacha wat instructional coaching is, hoe je het kan aanpakken, hun eerste ervaringen met instructional coaching, en hoe je dit als schoolbreed verbeterprogramma kunt inzetten. Meer leren over instructional coaching? Bezoek de infomiddag die we met StepLab organiseren: [link volgt] (mail naar sacha@toetsrevolutie.nl als je interesse hebt). Of doe mee aan de masterclass met Tom Sherrington: https://toetsrevolutie.nl/event/masterclass-instructional-coaching-met-doorloopjes/ Show notes: De dubbele aflevering van Josh Goodrich en Ollie Lovell: Aflevering 1: https://open.spotify.com/episode/4faoZ0qSQU7HFLETyX6m0p?si=099af73dd28f48b5 Aflevering 2: https://open.spotify.com/episode/7wS1pNUzIKFPChRu3ck6Ok?si=1afb3946b72c4e1d Het boek Responsive Coaching van Josh Goodrich: Link Het boek The Impact Cycle van Jim Knight: Link

In deze podcast gaat Hilly Drok in gesprek met Tine Hoof en Eva Maesen over wenselijke moeilijkheden. Ze bespreken hoe je als docent het leren in je klas effectief vorm kunt geven en ook hoe je je leerlingen kunt helpen die effectieve methodes in hun eigen leren ook zelfstandig toe te passen. Hoe help je je leerlingen nu geleidelijk op weg richting zelfstandigheid in het leren? En welke hobbels kom je onderweg zoal tegen? SHOWNOTES: Bronnen die in deze podcast voorbij komen zijn onder andere: - artikel van Fiorella en Mayer over generative learning: https://bootcampmilitaryfitnessinstitute.com/wp-content/uploads/2016/01/eight-ways-to-promote-generative-learning-fiorella-mayer-2015.pdf - Study Smart methode https://www.studysmartpbl.com/about-us/ - blogs over wenselijke moeilijkheden: https://toetsrevolutie.nl/wenselijke-moeilijkheden-wie-slim-wil-zijn-moet-pijn-lijden/ en https://toetsrevolutie.nl/wenselijke-moeilijkheden-leren-te-integreren-in-leerproces/ - podcast van Eva en Tine 'Studeren met succes' https://open.spotify.com/show/1dcTZ8ZaiNT0jebbFiSJfF?si=G1riFuT5SmCz0bOCsCRddw - Bjork&Bjork Desirable difficulties in theory and action https://www.waddesdonschool.com/wp-content/uploads/2021/02/Desriable-Difficulties-in-theory-and-practice-Bjork-Bjork-2020.pdf - congres zelfregulerend leren: https://toetsrevolutie.nl/evenementen/congres-zelfregulerend-leren-2025/

In deze aflevering gaat René samen met zijn collega Rianne Neering in gesprek met Joop Berding. Joop Berding is pedagoog en opvoedingsfilosoof. Is lang werkzaam geweest in en om het onderwijs . Hij werkte mee aan diverse publicaties rondom pedagogische vraagstukken, en de filosofie en de praktijk van onderwijs. Zo schreef hij het boek 'Ik ben ook een mens' over het werk van Janusz Korczak, John Dewey en Hannah Arendt. En is hij inleider van het recent verschenen boek 'Tractaat over het spieken' van Cornelis Verhoeven. Wat hebben pedagogen het onderwijs van vandaag te bieden? [Show notes] Bezoek de website van Joop Berding. https://joopberding.com Boeken van Joop Berding: 'Ik ben ook een mens' Schoolpedagogiek De werelden van Hannah Arendt Rondom Cornelis Verhoeven Opvoeding en onderwijs tussen geduld en ongeduld Boeken van Philippe Meirieu Pedagogiek: De plicht om weerstand te bieden Frankenstein en de pedagogiek

In deze aflevering gaan Valentina Devid en Hilly Drok in gesprek met Steven Raaijmakers over het onderwerp zelfregulerend leren. Steven Raaijmakers werkt als trainer/adviseur bij Onderwijsadvies en Training van de Universiteit Utrecht. Daar houdt hij zich bezig met het effectiever en efficiënter maken van leren, het toetsen van leren en de zelfregulatie van leren. Steven verzorgt de cursus Leerpsychologie voor de Graduate School of Teaching en is verbonden als onderzoeksbegeleider aan de Academische Opleidingsscholen. Samen met Paul Kirschner schreef hij het boek Op de schouders van reuzen dat gratis te downloaden is https://didactiefonline.nl/artikel/op-de-schouders-van-reuzen LINKS: Lectorale rede Anique de Bruin: https://youtu.be/-3UX5XjWFOE?si=wFTMRb4u5UJrX1m2 BLOG - wie slim wil zijn, moet pijn lijden https://toetsrevolutie.nl/wenselijke-moeilijkheden-wie-slim-wil-zijn-moet-pijn-lijden/ BLOG - hoe help je leerlingen wenselijke moeilijkheden te integreren in hun leerproces https://toetsrevolutie.nl/wenselijke-moeilijkheden-leren-te-integreren-in-leerproces/ ReguLEER!-boek https://toetsrevolutie.nl/boek/reguleer-een-verkenning-van-zelfregulerend-leren/

In deze afleveringen spreekt Valentina Devid met drie andere geschiedenisleraren over formatief handelen bij hun vak. Aan het woord komen Thijs Risselada, docent geschiedenis en trainer bij Toetsrevolutie, Erik Ex, docent geschiedenis en columnist bij Trouw, en Hanneke Tuithof, vakdidacticus aan de universiteit Utrecht. Aan bod komen praktische voorbeelden van formatief handelen, zoals het gebruik van wisvellen, maar ook het belang van curriculumopbouw en scherpe doelen. ********** Show Notes: - link naar (blog over) terughaaleffect - mailadres voor het insturen van misvattingen: misvattingen@toetsrevolutie.nl - link naar Hanneke's site (https://geschiedenisendidactiek.wp.hum.uu.nl/) - link naar Eriks video's (https://www.youtube.com/@stoomcursusgeschiedenis)