Nasıl Olunur

Bu bölümde konuğum bir siyasi analist, yazar ve tarihçi Soner Çağaptay. Başlıca çalışma alanları Türkiye-ABD ilişkileri, Türk iç politikası ve Türk milliyetçiliği olan, bu konudaki metin ve kitaplarının yanı sıra Recep Tayyip Erdoğan üzerine de üç kitabı olan Çağaptay ile 19 Mart süreci, öncesi ve sonrasını konuştuk... Türkçe ve İngilizce dışında, Almanca, Fransızca, Osmanlıca, İspanyolca, Boşnakça, İbranice ve Azerice de bilen Çağaptay'a "Bu kadar yabancı dil nasıl öğrenilir?"sorusunu da yönelttim. Darüşşafaka'ya ayrı bir parantez açtık. Bazı başlıkları da sıralarsak... * Bir "Rekabetçi Otoriter Rejim" içinde miyiz? Yoksa artık sadece otoriter dönemde miyiz? * Kültürel hegemonya hangi yönde? * Eğitimli kesimde AKP'ye destek ne düzeyde? * "Atatürk'ün rüyası Erdoğan döneminde gerçekleşti" ifadesinin açılımı... * Yine yeniden sahiplenilen Atatürk. * Kimler, Mustafa Kemal Atatürk'ün hangi dönemini sahipleniyor? * Gençlerin bu dönemdeki rolü... * ABD-Türkiye ilişkileri * Malatya doğumlu yoksul bir işçi ailesinin 7 çocuğu nasıl bu kadar eğitimli insanlar oldular?

Konuğum tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, seslendirme sanatçısı, eğitimci Tilbe Saran. Tilbe Saran "Meseleleri mesele edinen", çok okuyan, anlamak için elinden geleni yapan, duyarlı, anlayışlı, dinleyen, paylaşan biri. Doğa, hayvan sevgisi gani gani... Ancak bu etkileyici insani özellikleri bir yana Saran, ilk yıllarından bugüne pek çok ödül almış, dünya standartlarında bir tiyatro oyuncusu. Tilbe Saran ile sohbete, antropolog annesi Nephan Saran'dan konuşarak başladık. Çok çalışan bir anne ile hukukçu bir babanın tek çocuğu olan Saran'ın tiyatroya başlayışı, ilk yılları, evliliği-ayrılığı, Cüneyt Türel ile yıllar süren imrenilesi ilişkisi, Kenterler, Dormenler, Şehir Tiyatrosu;, Aksanat Prodüksiyon Tiyatrosu yılları; hepsinden konuştuk. Çok şeyden söz açtık... Nasıl iyi oyuncu olunur, beden-tiyatro ilişkisi, Afife / Afife Jale, tabii ki Stanislavski, tabii ki Anton Çehov, Atölye Portakallık, yaşama iştahı, yemek sevgisi, vejetaryenlik, Harry Potter serisinden Sapiens'e sesli kitaplar, "İstanbulluluk" ve daha pek çok şey... "Tek başına her yer çöldür" demiş Çehov; dinleyerek çoğalmaya bekleriz...

Bu bölümde konuğum Silk & Cashmere markasının kurucusu ve 30 yıla yakın yöneticisi olan Ayşen Zamanpur. Ayşen Hanım ile sohbete 'çok taşınmalı' çocukluğundan, okullarının ve ailesinin ona kazandırdıklarından konuşarak başladık. Ardından Şişecam'daki planlama yılları, Galleria-Benetton ile perakendeye giriş ve 1992 yılında daha da bilinmez olan Çin'le iş yapmaya başlaması... 'Kaşmir'in peşinde, uluslararası bir marka olma yolunda yapılanlar, kurumsal ya da durumsal konular, 'işkadını olmak', farklı farklı ortaklıklar, girişimcilik ruhu, devirler, yeni teknolojiler, doğrular, yanlışlar, mücadeleler... Bu sponsorlu bir yayın değil. (Ayşen Hanım buna kızar ama:) Silk & Cashmere markasının ismini duymamış da olabilirsiniz, tutkunu da olabilirsiniz. Sonuçta kurucularının ruhunu da taşıyan bir girişimin, yıllar yılı nasıl bir yolculuk yaptığını, düşmeleri kalkmaları güleç ve heyecanlı bir sesten, sıra dışı kıvrak bir zihinden dinlemek çok öğretici olabilir. İyi dinlemeler.

Nasıl Olunur’un 234’üncü bölümünde konu menopoz; konuğum Operatör Doktor Banu Çiftçi. Çiftçi, kadın hastalıkları ve doğum uzmanı. Mesleğinin ilk yıllarını da özellikle bu alanda başarılı çalışmalar yaparak, çocuk sahibi olamayan pek çok kişinin anne-baba olmasını sağlayarak geçiriyor. 34 yaşında aniden yaşadığı 'erken menopoz' süreciyle başka bir döneme giriyor. O dönemleri yayına bırakayım... Bugün sadece ve özellikle menopoz üzerine çalışan, sürekli araştıran biri Op. Dr. Banu Çiftçi. Belki konuğum hakkında çok özel bir bilgi verdim ama bu durum hem yayını başkalaştırdı hem de Banu Hanım’ın menopozu anlama, anlatma, kadınlara derman olma çabasının daha iyi anlaşılmasını sağlayacağını düşünüyorum. Bazı konu başlıkları da vereyim: · Menopoz nedir? Hastalık mıdır? · Menopoza girmesek oluyor mu? · Menopoz dönemleri, yaş aralıkları neler? Menopoz geciktirilebilir mi? · ‘Aslında’ östrojen nedir? Progesteron nedir? Vücutta ne işe yarar, yokluklarında ne gibi sıkıntılar yaratırlar? · Hormon tedavisinin yeri ve önemi! Nedir, ne değildir? · Menopoz döneminde devlet desteği · Erken menopoz nedir? · Erken menopozdan geri dönüş var mı? · Menopoz dönemi belirtileri, yapılması gerekenler… · Biyoeşdeğer hormon tedavisi nedir, ne değildir? · Menopoz-hormon-kanser ilişkisi hangi dönemde nasıl kuruldu? Bugün neredeyiz? · Menopoz ile ilgili doktor desteği ne zaman alınmalı, geç kalmak söz konusu mu? . . Ne mutlu ki, bu bölümde bir de destekçim var: Penti. Konuğum bile belli değildi. Markanın iki yıllık bir çalışma süreci sonunda ‘Benim Menopozum’ isminde kolajen içerikli, serinleten, ultraviyole etkili iç çamaşırları, pijama ve atletleri içeren bir serisi olduğunu öğrenince ben aradım onları. Onların araştırmalarını, yaş almayı kucaklayan ‘pro-aging’ kavramına yaklaşımlarını da aktarmak istedim. Özetle benim bir #işbirliğim var bu bölümde. Banu Hanım’ın bu durumla bir ilgisi yok ama incelik gösterdi. Bu defa "umarım seversiniz" demeyeceğim bölüm için, umarım "bu bölümden çok faydalanırsınız"; iyi gelsin!

Konuğum, şarkılarının sözlerini de kendi yazan bir müzisyen, şair ve şimdi roman yazarı Can Bonomo. Bonomo ile sohbete ‘Ateşli Silahlar ve Bilardo’ adlı kitabından konuşarak başladık; çocukluğundan, İzmir’den, radyoculuk günlerinden, ilk albümüne giden yoldan ve sonrasından, uzun yıllar dağılmayan ekiplerle işler yapmaktan, yemekten, şairden, şiirden, resimden, ilişkilerden, çok yönlü olmaktan, ilgi alanlarından, neşeden ve daha pek çok konudan söz açtık. Ve onun değimiyle “Podcast yapmanın, tekne sahibi olmaya benzemesi”ne de vurgu yaptık mı; yaptık! Zengin işi gibi biraz podcast yapmak, durduğu yerde yakıyor ve belki de en iyisi arkadaşının podcasti:)

Bu bölümde konuğum İş Bankası ve Şişecam Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Bali. Bali ile sohbete şu sorunun yanıtını arayarak başladık; "Türkiye çocuklarına hâlâ kısıtlı imkanlarla bir yerlere gelme fırsatı veriyor mu?" Gaziantep'in İslahiye ilçesinde başlayan bir yaşam, 5 çocuklu bir ev, Almanya'da çalışan bir baba ve çok okuyan hükümet gibi bir anne... Büyük bir gayret ile kazanılan ve içinde var olunan ODTÜ, iktisat, okuma aşkı, iş yaşamı ve daha pek çok şey... Adnan Bey'in deyişi ile 'matruşka' gibi açıldıkça açılan, kitaplardan filmlere uzanan bir sohbet ve tabii ki 'biraz ekonomi'. Bu defa sadece kendi sorularımı sormadım; onlara da sürpriz olacak, Türk Eğitim Vakfı (TEV) öğrencilerinin ekonomiden eğitime tavsiye istedikleri soruları bile Adnan Bey'e yönelttim. Keyifli bir sohbet sizleri bekliyor...

Konuğum ayakkabı tasarımcısı, sanatçı Safa Şahin. Yetenek, azim ve çok isteyip çalışarak hâlâ bir şeylerin değişebileceğini gösteren bir hikâyesi var Safa'nın. Yozgat'ta doğup büyüyen, lise döneminde abisinin üniversite için geldiği İstanbul'da farkına varana kadar "derste de resim çizilebilen bir okul"un varlığından haberdar olmayan, sonra Konya'da Güzel Sanatlar okuyan, yok paraya ayakkabı sanayiinde çalışan biri Safa Şahin. "Sanat orada" diyerek yaşamaya çalıştığı İstanbul'da çok zor günler geçirir, her güne bir ayakkabı tasarımı yapıp Instagram'da paylaşırken, Nike'dan teklif alan, 100 dolar ve neredeyse hiç İngilizce ile gittiği ABD'de hayatı değişen, ardından Balmain'e baş sneaker tasarımcısı olan, bugün de pek çok ünlü, dünya çapında firmaya ve isme ayakkabı tasarlayan biri...

Nasıl Olunur'un bu bölümdeki konuğu, bu podcast serisinin ilk günlerinden bu yana konuk etmek istediğim biri; felsefeci, eğitimci Prof. Dr. İoanna Kuçuradi. Kuçuradi ile 1997'den bu yana yöneticiliğini yaptığı Maltepe Üniversitesi İnsan Hakları ve Felsefesi Uygulama ve Araştırma Merkezi'nde buluştuk. "Ben hiçbir özel soruya yanıt vermem" dedi ilk, gülerek; şaşırdım... "Neleri özel sayıyoruz?":)! İoanna Hanım için "Kaç dil biliyorsunuz?" sorusu bile özel bir soru olabiliyor ama Alman felsefecileri, üniversite eğitiminin son yıllarında öğrendiği Almanca ile ana dillerinden okuması benim için önemli mesela… Ya da onu bu kadar sabırlı, çalışkan, sade, doğal yapan şeyleri merak ediyorum veyahut sergi açacak kadar kanaviçe işlemesi, havalimanlarının onun şiir okuma yeri olması ilgimi çekiyor... Biraz sordum:) Ama karşımda Türkiye'de felsefi düşüncenin yaygınlaşması ve insan hakları kavramının anlaşılıp savunulmasında önemli rol oynamış, Türkiye'nin felsefe alanında dünya çapında temsil edilmesini sağlamış bir isim var... Ana konumuz tabii ki felsefe idi. İoanna Kuçuradi ile onun çok önem verdiği 'değerler' kavramından insan haklarına, ilk isyanından insanların ayrılıklarına değil aynılıklarına dikkat kesilişine, çocuklar için felsefeden şiire pek çok konuda söz açtık. Dinleyiniz...