Podcast Lepiej Teraz

Późnym latem 1723 roku 17-letni chłopak wymyka się z domu w środku nocy. Sprzedał część swoich ukochanych książek, żeby zebrać na bilet. W kieszeni ma kilka monet. Przed nim 500 km otwartej wody i ani jednej znajomej twarzy.To opowieść o 3 dniach, które zmieniły wszystko.Będzie sztorm, który nikomu nie wróży nic dobrego. Człowiek za burtą, którego nikt by sobie nie wymyślił. Oraz marsz w ulewnym deszczu, moment zwątpienia i noc, której Ben nigdy nie zapomni.A na końcu niedzielny poranek w obcym mieście. I ktoś, kto patrzy na brudnego chłopaka i jeszcze nie wie, kim się dla niego okaże.Czwarta część serii o Benjaminie Franklinie. Odcinek o tym, jak naprawdę wygląda nowy początek, nie ten z poradników, czysty i zaplanowany, tylko ten prawdziwy. I o cenie, jaką trzeba zapłacić za wolność.Jeśli lubisz moje podcasty „Lepiej Teraz”, pomóż mi dzielić się tymi historiami dalej:Wesprzyj moją pracę na Patronite: patronite.pl/podcastlepiejteraz lub postaw kawę na suppi.pl/lepiejterazSubskrybuj mój nowy kanał podcastowy Radek Budnicki na Spotify: znajdziesz tam moje solowe lekcje, refleksje i wywiady.Źródło główne (pierwotne):Benjamin Franklin, The Autobiography of Benjamin Franklin, część I (napisana w Twyford, Anglia, 1771). Wszystkie cytaty w tym odcinku pochodzą z rozdziałów II-IV (wg podziału redakcyjnego Franka W. Pine’a) i zostały przetłumaczone z oryginału angielskiego na potrzeby podcastu „Lepiej Teraz”. Tekst oryginalny: wydanie Johna Bigelowa (1868), domena publiczna, Project Gutenberg, ebook nr 20203 (gutenberg.org/files/20203); także Founders Online (founders.archives.gov).Tłumaczenie: Wszystkie polskie wersje cytatów Franklina w tym odcinku to przekład własny z oryginału angielskiego, wykonany na potrzeby „Lepiej Teraz”, nie pochodzą z żadnego opublikowanego polskiego tłumaczenia.Fakty kontekstowe potwierdzone w źródłachData przybycia do Filadelfii: niedziela, 6 października 1723, ustalona przez Claude-Anne Lopez (redaktor The Papers of Benjamin Franklin, Yale University Press) na podstawie własnoręcznej notatki Franklina; Founders Online.Postaci: William Bradford (drukarz w Nowym Jorku) i jego syn Andrew Bradford (drukarz w Filadelfii); Aquila Rose, zmarły główny pracownik Andrew Bradforda. Wszystkie postacie i fakty z Autobiografii, część III, oraz potwierdzone w: J.A. Leo Lemay, The Life of Benjamin Franklin, Vol. 1: Journalist, 1706-1730, University of Pennsylvania Press, 2006.Deborah Read: przyszła żona Franklina; jej dom przy Market Street; pierwsze spotkanie opisane w Autobiografii, część III.Trasa: Boston → Nowy Jork (statkiem, „blisko 300 mil”); Nowy Jork → Perth Amboy (łodzią, sztorm); Amboy → Burlington (pieszo, „pięćdziesiąt mil”); Burlington → Filadelfia (łodzią, w nocy, przez Cooper’s Creek). Wszystko wg Autobiografii, część III.Źródła pomocnicze (biografie do dalszej lektury)Nick Bunker, Young Benjamin Franklin, Knopf, 2018.Walter Isaacson, Benjamin Franklin: An American Life, Simon & Schuster, 2003, rozdz. 2-3.H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin, Doubleday, 2000.Carl Van Doren, Benjamin Franklin, Viking, 1938.Edmund S. Morgan, Benjamin Franklin, Yale University Press, 2002.

Przez lata nagrywania biografii zauważyłem ciekawą prawidłowość. Aleksander Hamilton na Karaibach,Benjamin Franklin w swojej drukarni, Napoleon w Brienne, Washington w Mount Vernon, Churchill w wojskowym namiocie, Truman w Białym Domu, Machiavelli na wygnaniu, Montaigne w swojej wieży, Fryderyk Wielki po bitwie, Jan Karski na studiach, Kościuszko w drodze do Ameryki.Oni wszyscy czytali tę samą książkę. Napisaną przez greckiego kapłana z małego prowincjonalnego miasteczka. Przed dwoma tysiącami lat.Co takiego było w tej księdze, że kształtowała największych przywódców w historii? Dlaczego ludzie, którzy zmieniali świat, wracali do niej raz za razem? I co najważniejsze, dlaczego Ty, szukający własnej transformacji, powinieneś ją dziś otworzyć?Ten odcinek to opowieść:O odkryciu, które połączyło wszystkie biografie, które nagrałem. O instrukcji obsługi wielkości, która przetrwała tysiąclecia. I o tym, jak starożytna mądrość może zmienić Twoje życie teraz.Czasami odpowiedzi na współczesne problemy czekają w bibliotece. Trzeba tylko wiedzieć, gdzie szukać.Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹRÓDŁA:Źródła podstawowe:Plutarch – „Żywoty równoległe” (szczególnie wstępy do „Żywota Aleksandra” i „Żywota Demostenesa”)Merle Miller – „Plain Speaking: An Oral Biography of Harry S. Truman”, Berkley Publishing Group, 1974Ron Chernow – „Alexander Hamilton”, Penguin Books, 2004Louis Sarkozy – „Napoleon’s Library: The Emperor, His Books and Their Influence on the Napoleonic Era”, 2024Albert Guerard – „Napoleon I”, Alfred A. Knopf, 1969Źródła uzupełniające:Timothy Duff – „Plutarch As Moral and Political Educator”, Cambridge University Press, 2023Rebecca Burgess – „Plutarch’s Gift”, Law & Liberty, 2024Pierre Hadot – „The Inner Citadel: The Meditations of Marcus Aurelius”The Online Library of Liberty – „Plutarch’s Parallel Lives” (eseje o recepcji w Ameryce)Cytaty źródłowe użyte w odcinku:„Nie piszę historii, lecz życiorysy…” – Plutarch, „Żywot Aleksandra”, wstęp„Mieszkam w małym mieście…” – Plutarch, „Żywot Demostenesa”„Kiedy byłem w polityce…” – Truman w wywiadzie dla Merle’a Millera„Bonaparte, w Tobie nie ma nic nowoczesnego…” – cytat przypisywany Pasquale Paoli„Niech mój syn czyta i rozmyśla nad historią…” – Napoleon, instrukcje dla synaList Machiavellego do Francesco Vettoriego z 10 grudnia 1513 r.

To trzeci odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej.Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem.W poprzednim odcinku poznałeś historię jego zuchwałej ucieczki ze szpitala w Nowym Sączu, gdzie leżał po próbie samobójczej podjętej, by nie zdradzić towarzyszy pod torturami Gestapo.Dziś opowiem ci, co stało się potem. I uwierz mi – to, co usłyszysz, zmieni Twoje rozumienie ludzkiego okrucieństwa i ludzkiej odwagi.W tym odcinku: → Zobaczysz przedsionek piekła oczami naocznego świadka→ Poznasz mechanizmy, które tworzą antysemitów i umożliwiają ludobójstwo→ Zrozumiesz, dlaczego świat nie chciał słuchać prawdy o ZagładzieTen odcinek jest dla Ciebie, jeśli: → Chcesz zrozumieć, jak zwykli ludzie stają się narzędziami zła→ Szukasz prawdziwych przykładów moralnej odwagi w obliczu absolutnego horroru→ Wierzysz, że pamiętanie historii jest obowiązkiem wobec przyszłych pokoleńSłuchaj teraz i przekonaj się, że jeden człowiek może świadczyć przeciwko całemu systemowi zbrodni – nawet jeśli świat odmawia słuchania. Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹRÓDŁA:Autobiografie i wspomnienia:„Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin; wznowienie Georgetown University Press, 2013) – pierwsza autobiografia, pisana podczas wojny„Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona i poprawiona przez autora„Emisariusz Witold” – Stanisław M. Jankowski (1991, Nowy Jork) – biografia oparta na wywiadach z KarskimWywiady i nagrania (dostępne online):Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – pełna transkrypcja w Mediatece Muzeum Historii Polski (mediateka.muzhp.pl) oraz w kolekcji USHMMPrzemówienie na Międzynarodowej Konferencji Wyzwolicieli, październik 1981Wywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube: „Jan Karski – Interview at Yad Vashem”Biografie:„Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons)„Emisariusz Karski” – Maciej Kozłowski (biografia polska)„Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar PiaseckiŹródła instytucjonalne:US Holocaust Memorial Museum – encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/jan-karskiPolscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – sprawiedliwi.org.pl/en/stories-of-rescue/story-jan-karski-according-latest-researchGoogle Arts & Culture / Muzeum Historii Polski – wystawa „Jan Karski: Humanity’s Hero”Jan Karski Educational Foundation – jankarski.netArchiwum Georgetown UniversityWarsaw Institute – warsawinstitute.org/jan-karski-emissary-free-worldPolskie źródła regionalne:Twojsacz.pl – „28 lipca 1940: Akcja Szpital”Wojennysacz.pl – projekt historyczny „Wojenny Nowy Sącz”Sączopedia – lokalna encyklopedia historyczna

To pierwszy odcinek z cyklu o człowieku, którego uważam za najbardziej fascynującego bohatera II wojny światowej.Jan Karski – kurier Polskiego Państwa Podziemnego, świadek Holocaustu, człowiek, który w trakcie okupacji wielokrotnie przedostał się na Zachód i rozmawiał z Rooseveltem.Ale zanim stał się legendą, musiał przetrwać.W tym odcinku poznasz historię jednej z najbardziej zuchwałych ucieczek II wojny światowej.Odkryjesz technikę, która pozwoliła młodemu oficerowi i dyplomacie oszukać NKWD.I zrozumiesz, jak podejmować decyzje, gdy stawką jest życie.Ten odcinek jest dla Ciebie, jeśli:→ Interesujesz się historią Polski i II wojną światową→ Szukasz prawdziwych przykładów odwagi i sprytu w ekstremalnych sytuacjach→ Chcesz poznać praktyczne lekcje od ludzi, którzy przetrwali najgorszeSłuchaj teraz i przekonaj się, dlaczego historia Jana Karskiego zmieni Twoje myślenie o sile człowieka.Wesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹRÓDŁA:„Story of a Secret State” – Jan Karski (1944, Houghton Mifflin) – pierwsza autobiografia„Jan Karski. Jedno życie” – Waldemar Piasecki (2017, Insignis Media)„Tajne Państwo” – Jan Karski (1999, Wydawnictwo Znak) – polska wersja rozszerzona„Emisariusz” – Maciej Kozłowski (2010, Świat Książki) – biografia„Karski: How One Man Tried to Stop the Holocaust” – E. Thomas Wood & Stanisław M. Jankowski (1994, John Wiley & Sons)Wywiady i Nagrania (dostępne online):Wywiad Claude’a Lanzmanna z Karskim (1978) – fragmenty w filmie „Shoah”, pełne nagranie w Steven Spielberg Jewish Film ArchiveWywiad dla Yad Vashem (1979) – YouTube: „Jan Karski – Interview at Yad Vashem”Wywiad dla BBC (1984) – BBC ArchivesWywiad dla Radia Wolna Europa (1954) – Archiwum RWE onlineDokumenty Archiwalne:Archiwum IPN – teczka BU 0259/531 (zeznania świadków)Instytut Polski w Londynie – raporty kurierskie Karskiego 1940-1943Holocaust Encyclopedia USHMM – sekcja o Janie KarskimGoogle Arts & Culture – „Jan Karski: Humanity’s Hero” (wystawa online)Filmy Dokumentalne (YouTube):„Karski i władcy ludzkości” – Claude Lanzmann (1985)„Remember This: The Lesson of Jan Karski” – reż. Derek Goldman (2022)

Odkryj, który bohater powieści "Władca Pierścieni" okazał się ważniejszy niż Frodo, Aragorn czy Gandalf. Ta historia to lekcja o: Samoświadomości i akceptacji własnych granicOdrzuceniu toksycznych ambicjiSzczęściu w pracy własnych rąkPorównaniu z „Kandydem” Woltera, które pokazuje, że ta mądrość przenika wieki.Posłuchaj, jak fikcja fantasy uczy prawdziwego życia w XXI wiekuWesprzyj mój podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹRÓDŁA CYTATÓW I MATERIAŁÓWDzieła J.R.R. Tolkiena:• J.R.R. Tolkien, „Powrót Króla” (The Return of the King), 1955 – Księga VI, Rozdział 1: „Wieża Cirith Ungol” – główne cytaty o kuszeniu Sama – Księga VI, Rozdział 2: „Kraina Cienia” – cytat o gwiazdach nad Mordorem – Księga VI, Rozdział 9: „Szare Przystanie” – słowa Froda do Sama, ostatnie zdanie trylogii• J.R.R. Tolkien, „Dwie Wieże” (The Two Towers), 1954 – Księga IV, Rozdział 5 – słowa Faramira o ogrodnikachListy J.R.R. Tolkiena:• „The Letters of J.R.R. Tolkien”, red. Humphrey Carpenter, 1981 – List 131 do Miltona Waldmana (1951) – o Samie jako „głównym bohaterze” (the chief hero), o moralności historii – List 246 do Eileen Elgar (1963) – o charakterze Sama GamgeeInne źródła:• Voltaire, „Kandyd, czyli Optymizm” (Candide, ou l’Optimisme), 1759 – Zakończenie: „Il faut cultiver notre jardin”

Amsterdam, 1656. Młody Żyd stoi przed synagogą. Za chwilę usłyszy najsurowszą klątwę w historii swojego narodu.„Przeklęty, gdy wstaje i gdy kładzie się spać…” Ta historia nie jest o kimś przegranym. To historia o człowieku, który stracił rodzinę, wspólnotę i bezpieczeństwo – a mimo to zbudował życie tak wolne, że Albert Einstein nazwał go swoim duchowym przewodnikiem.Poznaj Barucha Spinozę – filozofa, który pokazał, że prawdziwa wolność zaczyna się tam, gdzie kończy się strach przed odrzuceniem.Czy szef Cię nie docenia?Rodzina nie rozumie?System Cię odrzuca?Ta biografia to nie teoria. To praktyczny przewodnik, jak żyć rozumnie i być wolnym, nawet gdy cały świat Cię przeklina.46 minut, które mogą zmienić Twoje podejście do wykluczenia, samotności i prawdziwej niezależności.Wesprzyj ten podcast: Będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejterazŹródła:Steven Nadler, „Spinoza” PIW, (2002)Matthew Stewart, The Courtier and the Heretic: Leibniz, Spinoza, and the Fate of God (2006)Jonathan Israel, Spinoza, Life and Legacy (Oxford University Press, 2023)Stanford Encyclopedia of Philosophy – artykuły o SpinozieInternet Encyclopedia of PhilosophyCytaty źródłowe:„Gdyby nawet zaoferowali mi dziesięć razy tyle…” – Colerus, biografia Spinozy„Przeklęty niech będzie we dnie…” – tekst cheremu z Livro dos Acordos de Nação e Ascamot„Człowiek wolny myśli o śmierci najmniej…” – Etyka, Część IV, Twierdzenie 67„Błogosławieństwo nie jest nagrodą za cnotę…” – Etyka, Część V„Ultimi barbarorum” – relacja Leibniza o Spinozie„Soczewki, które Żyd z Voorburgu…” – listy Huygensa

🏛️ Co się dzieje, gdy starożytna mądrość spotyka nowoczesny minimalizm?✨ Odkryj filozofię, która łączy:Stoicką akceptację z minimalistyczną prostotąNaukowe badania z praktyką życiaWewnętrzny spokój z zewnętrznym porządkiem🎯 To nie teoria. To konkretny przewodnik transformacji.Bez motywacyjnych frazesów. Tylko prawda o tym, co zostaje, gdy pozbędziesz się wszystkiego, co zbędne.💬 Gotowy na paradoks, który zmieni Twoje myślenie?🔗 Wesprzyj podcast:☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz🤝 Zostań Mecenasem odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz

Prawdziwa historia o tym, jak jeden cytat z Webera zmienił wszystko w niemieckim kabriolecie – i co to mówi o nas wszystkich.Odkryjesz:🧠 Mechanizm 7 sekund ✨ Test Goethego 🔬 Fascynujące badania z Princeton, Harvard i Stanford o uprzedzeniach💡 Sekret Benjamina Franklina w przełamywaniu pierwszych wrażeń🎯 Jak Abraham Lincoln stawał się widzialny mimo „wyglądu jak strach na wróble”Co usłyszysz:Śmierdzący student, niemiecki ksiądz i Max Weber w kabriolecieIle osób ma podświadome uprzedzenia (czy Ty też)Co się dzieje w Twoim mózgu w 33 milisekundy od zobaczenia obcej twarzyCo się dzieje z Twoim mózgiem, gdy jesteś życzliwy dla obcych3 praktyczne narzędzia do natychmiastowego zastosowania💡 Dla każdego, kto chce:Zrozumieć swoje automatyczne reakcjeBudować autentyczne relacjePrzestać być więźniem własnych uprzedzeń⚠️ Uwaga: Ten odcinek zmieni sposób, w jaki patrzysz na każdego napotkanego człowieka – od bezdomnego po prezesa.Czy jesteś gotów zdać Test Goethego? 🪞👉 Posłuchaj i odkryj, dlaczego kapitał symboliczny Bourdieu działa każdego dnia…🔗 Wesprzyj mój podcast:☕ Jeśli ten odcinek dał Ci wartość, będę wdzięczny za postawienie mi kawy → suppi.pl/lepiejteraz🤝 Zostań Mecenasem następnego odcinka→ patronite.pl/podcastlepiejteraz