Radikala tenero

“La malĝoja vero estas, ke plej multe da malbono estas farata de homoj, kiuj neniam decidas esti bonaj aŭ malbonaj.” – Hannah ArendtNi povas doni nur impresojn pri kion signifas la fino de la 16-jara reĝimo de Orbán. Kiu estas Péter Magyar? Kiam li aperis sur la sceno de politiko?Kio pri la amaskomunikiloj? Kio okazis la tagon kaj nokton de la balotoj? Kio pri virinoj en la parlamento kaj pri GLAT-aj rajtoj?Ni tuŝas iom de ĉiu temo, sed komprenbele ne eblas detali priparoli la nekredeblan detruan laboron de la ĝisnuna sistemo. Stela pleje koleras pro la daŭra malamparolo.La piramido de malamparolo ĝis genocido aspektas iel tiel.Citaĵo en la Auschwitz-Birkenau Muzeo kiu avertas ĉiujn alvenante:“Memoru, tio ne komenciĝis per gasĉambroj. Ĝi komenciĝis per politikistoj dividantaj la homojn per "ni kontraŭ ili". Ĝi komenciĝis per maltoleremo kaj malamparolo, kaj kiam homoj ĉesis zorgi, ili malsentemiĝis, kaj fermis la okulojn, tio fariĝis glita deklivo al genocido.”Jen kelkaj ligiloj pri la fakto, ke ĉiu sepa hungara infano naskiĝas eksterlande en la hungara:* Szabad Pécs: https://szabadpecs.hu/2017/07/minden-hetedik-magyar-gyerek-kulfoldon-szuletik-meg/* HVG: https://hvg.hu/gazdasag/20170326_kulfoldon_szuleto_magyar_gyerekek (ĉiu sesa laŭ tiu ĉi artikolo el 2017).* 24: https://24.hu/fn/gazdasag/2019/04/10/ez-a-nemzettragedia-hatbol-egy-magyar-gyerek-kulfoldon-szuletik/ (Ĉiu sesa laŭ artikolo el 2019.)Ni daŭrigos la temon en la sekva epizodo. Ni pli detale parolos pri la nova ĉefministro Péter Magyar, kiel li fakte sukcesis venki en tiom mallonga tempo, pri la nova registaro, pri la reago de Orbán, pri inaŭguro en la Parlamento, pri la popolfesto en la stratoj, kaj pri la unuaj agoj kaj planoj de la freŝa registaro.Nian aŭskultan grupeton en Telegramo vi trovas ĉi tie: https://t.me/radikalatenero This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

“Vi serĉis floron kaj trovis frukton.Vi serĉis akvofonton kaj trovis maron.Vi serĉis virinon kaj trovis animon — vi estas seniluziigita.”el poemo de Edith Södergran, 1892-1923, finn-sveda verkistino el Karelio, kiu parolis jam frue multajn lingvojn - germanan, francan, rusan, anglan, svedanNia hodiaŭa gasto havas tre specialan lokon en la koro de la RT-teamo! Nia gasto estas longtempa amikino de ni ambaŭ. Unu bonŝanculo estis surloke dum la babilado, ĉar Carolin loĝas samurbe kun Charlotte en Germanio.Se vi estis aktiva partoprenanto de la Telegramo-grupo Feminismo kaj Egaleco, tiam vi povis engaĝiĝi en diskutoj kun ŝi kadre de la temo. Ŝi ankaŭ estis prezidanto de TEJO inter 2020 kaj 2021. Kaj nuntempe ŝi havas grandan familion kun kvar infanoj.Originale svedo, Charlotte planis pasigi nur unu jaron en Hamburgo por studi, sed preskaŭ dudek jarojn poste restas daŭre en Germanio, lando kie parte troviĝas ŝiaj radikoj.Aŭskultu epizodon pri kulturaj kaj praktikaj diferencoj inter Svedio kaj Germanio, kaj pri la defioj en la ĉiutageco de mojosa patrino kun nekredebla pacienco.Charlotte menciis plurajn asociojn por kiu ŝi aktivas:* LUA pri nepagata laboro. * La sveda asocio en la urbo.* La ĵurnalo de enmigrintoj en Svedio.Nian aŭskultan grupeton en Telegramo vi trovas ĉi tie: https://t.me/radikalateneroLa grupo, kiu estis menciita komence de la epizodo estas Feminismo kaj egaleco. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

“Kiam la viroj silentas, estas nia devo, levi niajn voĉojn nome de niaj idealoj.” — Clara ZetkinJen nia epizodo pri la historio de la tago, kiam tutmonde oni festas la “tagon de virinoj” la 8-an de marto. Kaj ne, ni ne volas simple florojn, ni volas rajtojn! Ekkonu la historion de la tago, kial kaj kiam komencis batali virinoj por siaj rajtoj, kiel ili organiziĝis internacie. Ni parolas ankaŭ pri niaj landoj. Do vi povos aŭdi pri la diferenco inter la du Germanioj post la dua mondmilito kaj pri la tago en Hungario el historia perspektivo ĝis ni alvenas al la nuntempo.Kio kolerigas nin nun? :)Ĉu vi protestis dum la tago? Ĉu vi festas ĝin? Kion vi pensas pri la tago? Ĉu ankoraŭ ĝi estas bezonata? Kiajn rajtojn vi volas kiujn vi ankoraŭ ne havas?“Kiel virino mi ne havas landon. Kiel virino mi ne volas landon. Kiel virino mia lando estas la tuta mondo.” — Virginia WoolfNiaj fontoj: https://www.internationalwomensday.com/Activity/15586/The-history-of-IWD (angla)https://www.internationalwomensday.org/history-of-international-womens-day/ (angla)Pri la hungara movado en la sindikatoj: https://www.munkaugyiszemle.hu/nonap-tortenete-es-helye-szakszervezeti-mozgalomban (hungara)Pri la germana historio: https://www.ddr-geschichte.de/GESELLSCHAFT/Feiertage/Frauentag/frauentag.html (germana) kaj dankon al Conny pro la rakontoj pri GDR!Nian aŭskultan grupeton en Telegramo vi trovas ĉi tie: https://t.me/radikalatenero This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

Averto pri la epizodo: en tiu ĉi epizodo ni profunde parolas pri suicido. Se vi ne sentas vin preta por tiu ĉi temo, tiam volonte aŭskultu alian epizodon. Ne hezitu serĉi helpon, se vi bezonas.“Kiam edzo mortas, la edzino estas nomita vidvino. Kiam gepatroj mortas, la infano estas nomita orfo. Sed kiam infano mortas… Ne ekzistas vorto por tio. Ĉar la doloro estas preter ĉio kion vortoj povas enhavi.” — el la Netflix serio When life gives you tangerinesNia gasto hodiaŭ estas Ite Tytgat. Ŝi loĝas en Antverpeno, ŝi estas biologiistino kaj patrino el belga Esperanto-dinastio, kiu antaŭ sep jaroj perdis unu de siaj infanoj, Matthias. Li aĝis 31, kiam li finis sian vivon.Tiu ĉi estas profunda interparolado pri mojosa juna viro, kaj pri la evento dum kiu la mondo por Ite haltis. Ni parolis pri la diversaj manieroj funebri en la familio, pri la tortura demando kial, pri reagoj de aliuloj, pri helpo de komunumo, pri la evoluo de ŝia funebro, kaj pri la daŭrigado de vivo kiu neniam estos kiel antaŭe.Ni elkore dankas la babiladon al Ite kaj ni gardas la memoron de eksterordinara Matthias por ĉiam.Bedaŭrinde niaj registraj kondiĉoj ne estis perfektaj, kaj vi verŝajne kelkfoje spertos tion dum la aŭskultado. Ni pardonpetas pro tio kaj dankas vian komprenemon.Nian aŭskultan grupon en Telegramo vi trovas ĉi tie: https://t.me/radikalatenero This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

Feliĉan novan jaron de Radikala Tenero per nia lasta kaj plej longa epizodo de 2025! Elkoran dankon, ke vi subtenas kaj aŭskultas nian podkaston kiu debutis en majo ĉi jare. “Ne pensu, ke ĉar mi parolas kun akĉento, mi pensas kun akĉento” — el la filmo Promeno en la nubojLi estas membro de la brila teamo de Usone Persone, programisto, verkisto, kaj paĉjo de ĝemeloj! Ni eĉ kun-akuŝis bebon kiu estas tre bela! Li permesis al mi redakti liajn novelojn en Centvorte.Sur la kovrilo de la libro aperas vortoj de Stela: Se vi atente legos, vi ankaŭ ekkonos la verkiston, Rafa. Ĉar malantaŭ la senkompataj murdoj vi trovos patron, kiu amegas siajn infanoj; fidelan amikon; bonkoran idealiston, kiu ĝoje ludas per la lingvo, kaj majstre elpensas la plej diversajn suspensojn!La novelaro de Rafa Centvorte, la plej bona libro de la jaro 2025!Stela kun Rafa kaj la du aliaj Usone Persone-knaboj dum la DuLanda Kongreso 2025 en Toronto, Kanado!La kanto menciita en la babilado estas: El gran varón de Willie Colón.La filmo menciita estas: The Birdcage.La Kinsey-skalo mezuras seksorientiĝon de persono. La cifero 6 estas plena samseksemo.La libron Centvorte de Rafa vi povas aĉeti ĉi tie: https://www.amazon.com/Centvorte-cent-vortaj-mikronoveloj-Originala-Esperanto-literaturo/dp/1595695079/Mondial taŭgas por homoj kiuj volas bitan version: https://mondialbooks.square.site/Aliĝu al la grupo de niaj aŭskultantoj en Telegramo! https://t.me/radikalateneroNi esperas renkonti vin, niajn aŭskultantojn en diversaj Esperanto-renkontiĝoj ankaŭ sekvontjare! Sanon, pacon, teneron, feminismon kaj egalecon en 2026! This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

“Sekvu vian envion, ĝi montras al vi kion vi volas.” — Lori Gottlieb (usona aŭtorino kaj psikoterapiistino, naskita en 1966, verkis la libron Eble vi devus paroli kun iu)La babilado estas pri homoj kiuj ne havas infanojn, kaj Stela estas unu el ili. Kial homoj ne havas infanojn, aŭ ne havas pli ol unu?Kio okazis post la divorco? Kiel ŝi ŝatas aŭ ne la infanojn de siaj amikoj? Rigardu la fotojn, eble vi ricevos ideon. ☺️Dankon al Carolin pro la bonegaj demandoj kaj tenera babilado!La artikolo pri la pugo de Stela: La artikolo el kiu ni citas de Kim: https://www.theguardian.com/culture/2015/sep/14/kim-cattrall-bbc-womans-hour-takeover-childless-motherhood.“Mi ne estas gepatro laŭ biologia senco, sed mi estas gepatro. Mi mentoras junajn geaktorojn, mi havas genevojn kun kiuj mi havas tre proksiman rilaton. Nun ekzistas maniero iĝi patrino, kiu ne inkludas vian nomon en la naskatestilo. Vi povas esprimi tiun patrinan econ, tre klare, tre forte. Estas tre kontentige.” — Kim Cattrall (kanad-brita aktorino (naskita en 1956) fama ĉefe pro ŝia rolo Samantha Jones en la serio Sekso kaj Novjorko kiu estis produktita kaj elsendita dum la jarmilŝanĝo pri sendependaj virinoj)Dum la epizodo Carolin parolas pri Martyna Linartas, kiu estas germana politiksciencistino kaj aŭtorino, kaj ŝi ĉefe okupiĝas pri la ege maljusta disdono de riĉeco. Ŝi proponas la jenan eksperimenton. Imagu normalan paperon, 30cm longan, kaj imagu ke ĉiu centimetro egalas al 50.000 eŭroj. Kie vi kun via riĉeco troviĝas sur la papero? Plej verŝajne ĉiuj kiuj legas ĉi tion troviĝas sur la papero, eĉ pli verŝajne en la suba duono. Tute supre oni havas 1,5 milionojn. La plej riĉaj familioj de Germanio troviĝas tie kie flugas aviadiloj, pli ol 10 km super nia papero.Jen germanlingva afiŝo pri la okazaĵo kiun Carolin ĉeestis:Se vi deziras reaŭskulti la epizodon kun Claire, kiu ankaŭ parolis pri pli egalecema mondo laŭ mono, tiam trovu la epizodon ĉi tie:Aliĝu al nia aŭskulta grupo en Telegramo ĉi tie. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

“Kiam ajn vi komencas senti vin superŝutita pri la efiko de la homaro sur homojn, bestojn kaj la planedon, kiam ajn vi vidas la terurajn, memkontentajn vizaĝojn de faŝismaj gvidantoj, kiam ajn vi pensas, ke vi ne povas forlasi la domon ĉar la mondo estas tro malfacila loko, mi volas, ke vi pensu pri la arto, la spektakloj, la muziko, la libroj kaj la filmoj, kiuj igis vin voli vivi. Pensu pri kiel tiuj artistoj, kiel vi, verŝajne sentis sin iam superŝutitaj pri la tempo en kiu ili vivis, sed ili tamen kreis siajn aferojn. Viaj estontaj spektantaroj bezonas vian verkon kaj vi devas krei ĝin…” — Beth Pickens, aktivisto, artisto, advokato por kaj de artistoj intervjuita de Wendy MacNaughton.Kiel paroli pri nuntempa Usono? Tiu estas la defio kiun ni starigis al ni en la lasta epizodo de la unua serio de RT. Unu perspektivo venas al vi de Masaĉuseco.Mara Rockliff estas aŭtoro de viglaj historiaj libroj por infanoj. Ŝi tre ŝatas esplori kaj gajnis plurajn premiojn por ŝiaj libroj: inter alie Premiojn Cook kaj Orbis Pictus. En la mondo de Esperantujo plej verŝajne vi jam aŭdis pri la infanlibro, kiun ŝi verkis pri la vivo de Zamĉjo! Doktoro Esperanto kaj la lingvo de espero – sed ĉu ŝi lernis Espernaton unue aŭ nur post verki la libron?Vi povas aĉeti la libron ĉe la eldonejo de EAB: https://esperanto.org.uk/store/product/382-doktoro-esperanto-kaj-la-lingvo-de-espero/.Jen la retejo de Mara en la angla: https://mararockliff.com/meJen la du citaĵoj, kiujn ni ricevis kiel donaco de Mara:"La plej facila maniero malatenti virinon estas prezenti ŝin kiel megera" — Michelle Obama“Mi serĉas manieron resanigi min kaj mi trovis ke la plej bona maniero estas bonkoreco.” — Lady GagaKoran dankon al ŝi — ne nur pro la citaĵoj —, kaj al vi por la aŭskultado!Tiu ĉi estis nia deka epizodo, do tempo alvenas por iom paŭzi en oktobro, niaj epizodoj revenos la 17-an de novembro.Aliĝu al la grupo de niaj aŭskultantoj en Telegramo! https://t.me/radikalatenero This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

“Mi faras nenion, mi simple ekzistas. Sed per tio mi evidente atakas la konvinkojn de viroj.” — Felicia Ewert, politiksciencistino kaj aŭtorino, *1986Prepariĝu por amuza, intensa kaj kortuŝa vivrakonto, kiun vi povas aŭskulti ĉi tie ĉe Radikala Tenero.Lernu pri kiel estis por Vera esti transa antaŭ kaj post ŝia elŝrankiĝo, kiel reagis familianoj al ĝi, kaj kiel ŝi fartas nun.Aŭskultu pri ŝiaj ĝojoj, problemoj kaj planoj, kaj ankaŭ kial por transuloj preskaŭ ne eblas ne aktivi por la socio. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

"Feminismo ne temas pri pli fortigi virinojn, virinoj jam estas fortaj, sed ĝi temas pri ŝanĝi la manieron kiel la mondo perceptas tiun forton." — G.D. AndersonŜi doktoriĝis pri astrofiziko, estas instruisto pri programado ĉe la universitato de Lillo, Francio, eĉ pli grave instruisto pri memdefendado, aktiva membro de laborista sindikato kaj konkursis en la rulsketa derbio grupo de Lomme kaj daŭrigos en la klubo de Antverpeno ekde septembro.Ŝi ankaŭ estas kunorganizanto de la plej mojosa feminisma semajnfino, FARE.Ni babiladas pri fortaj virinoj kun la virino kiu instruis al ni kiel esti forta.“Ŝajnas, ke plej multaj trovas rulsketado-konkursojn en transiraj periodoj... Ni detruas niajn korpojn por savi niajn animojn, kaj pro iu kialo tio estas tute logike.” — Bonnie D. StroirLa filmo menciita kun Eliott Page estas: Whip it.FARE okazos en Lingen ĉi oktobre: se la renkontiĝo interesas vin, tiam demandu pri ĝi en Telegramo. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

La 1990aj jaroj: KDoj anstataŭas sonbendkasedojn, la brita grupo Spice Girls famiĝas ĉirkaŭ la terglobo, kaj nur la tre bonŝancaj infanoj havas Tamagoĉi-on, etan plastan ovon kun cifereca hejmbesto. Sociaj retejoj ankoraŭ longe atendas esti inventitaj.Kaj Matt en Britio agnoskas al si mem esti allogita de kaj iĉoj kaj inoj.Aŭskultu en nia hodiaŭa epizodo kiel liaj interretaj kaj familiaj elŝrankiĝoj okazis, kaj eksciu kiajn vastajn ŝatokupojn Matt krome havas.“Mi pensas ke elekti inter inoj kaj iĉoj estas kiel elekti inter kuko kaj glaciaĵo. Oni estus stulta ne gustumi ambaŭ, dum ekzistas tiom da diversaj gustoj.” — Björk GuðmundsdóttirKorekto: La Akto pri Loka Edukado, pri kiu Matt parolas, kiu permesis al britaj instruistoj kaj aliaj oficistoj paroli nur negative pri samseksemo, estis efektigita dum 1988. This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com

"Ni meritas sperti amon plene, egale, sen honto, kaj sen kompromiso." Elliot PageEn la hodiaŭa epizodo ni babilados pri la okazaĵoj en Hungario kiu montris la vojon al la malpermesado de la 30a fiermarŝo en Budapeŝto.La frapfrazo de tiu ĉi jaro estas: “Ni estas hejme”. Momente aspektas tiel, ke la fiermarŝo okazos, granda internacia subteno sentiĝas, la organizantoj ne nuligis ĝin. Sed kio okazos surloke? Ĉu la policanoj vere identigos kaj monpunos ĉiujn partoprenantojn? Kaj kiel oni entute sukcesis alveni ĝis la ideo de malpermeso?Ni ricevis helpon pri la historio de kontraŭ-GLAT-aj politikaj decidoj kaj okazaĵoj por tiu ĉi epizodo pri la listo de okazintaĵoj en Hungario de GLAT-a ĵurnalisto Ádám András Kanicsár. Grandan dankon al li!Kelkaj aferoj menciitaj en la epizodo, artikoloj:Informoj pri la 30a fiermarŝo kaj la diversaj programeroj en junio en la oficiala retejo. (angla)La infanlibro nomiĝas: La lando de fabeloj apertenas al ĉiu. Retpaĝo de la libro troviĝas ĉi tie. (hungara)La lesba asocio menciita nomiĝas Labrisz. Jen la retejo. (hungara)Dorottya Rédai, kunordiganto de la infanlibro projekto en la gazeto TIME. (angla)Dóra Dúró disŝiras publike la infanlibron: artikolo kun video en ĝi pri la oficiala prezento de la kialo antaŭ disŝiri ĝin. (artikolo en la hungara, la filmo kun subtekstoj)Intervjuo (kun subtekstoj) kun la redaktoro de la libroj kaj du el la verkistoj de la libro: FIDESZ-politikisto forkuras de geja amorfesto kaj ĝis konsekvencoj. Artikolo en la angla. Fiermarŝoj ĉirkaŭ la mondo: ĉu eble okazas io proksime al vi?Ni dankas vian subtenon kaj bonan aŭskultadon al vi! This is a public episode. If you would like to discuss this with other subscribers or get access to bonus episodes, visit radikalatenero.substack.com