Slimme zorg

In deze aflevering van de Slimme Zorg podcast spreekt Arno met Jackie Dekens, programmaleider van het farmacogenetisch paspoort aan het UMCG. Dekens legt uit waarom de standaarddosering van medicijnen in slechts 50% van de gevallen optimaal is en hoe erfelijke factoren de werking en bijwerkingen van geneesmiddelen beïnvloeden. Dankzij innovatieve bio-informatica en de grootschalige Biobank LifeLines wordt nu duidelijk welke patiënten baat hebben bij een aangepaste dosering of een alternatief medicijn. Jackie vertelt hoe het nieuwe farmacogenetisch paspoort snel, betaalbaar en eenvoudig toegepast kan worden en waarom dit dé sleutel is voor effectievere en veiligere medicijnzorg in de toekomst. Ontdek hoe deze doorbraak de belofte van ‘het juiste middel in de juiste dosering bij de juiste patiënt’ eindelijk waarmaakt en wat ervoor nodig is om het gebruik op grote schaal mogelijk te maken.

Doen waar je echt goed in bent met effectieve en duurzame inzet van je mensen en middelen en continu willen verbeteren. Schaal maken en weten wat we opleveren voor de beste zorguitkomsten. Dat is volgens Daphne van Dam, Chief Medical Officer van Bergman Clinics, waar Slimme Zorg over gaat. Dit soort (verzekerde!) zorg wordt jaarlijks in 80 klinieken aan maar liefst 300.000 patiënten geleverd. In het huidige zorglandschap moet je volgens Daphne kiezen waar je wel en waar je niet van bent. En waar je voor kiest zorgen dat je steeds beter wordt: efficiënter, doelmatiger, betere kwaliteit. Daarom meet Bergman bij iedere ingreep de zorguitkomsten, zowel klinisch als de ervaringen van de patiënt. Daar wordt jaarlijks een voor iedereen raadpleegbaar kwaliteitskompas over uitgegeven. Focuszorg leveren en data ontsluiten, Dat is volgens Daphne de kracht van Bergman.

De populatie verandert razendsnel. Het aantal zorgprofessionals kan niet meer toenemen. We zullen in een vergrijzend land zorg en het sociaal domein sneller en meer naar elkaar toe moeten laten groeien. Problemen van mensen vragen niet altijd om een zorgoplossing. Maar als die oplossing wél in de zorg ligt moeten we waarborgen dat die passend geleverd kan worden. Georgette vertelt gepassioneerd op welke manier Zilveren Kruis actief meewerkt aan die verandering. Soms concreet met veranderingen binnen de zorg, zoals meer tijd voor huisartsen voor een uitgebreider gesprek waar ruimte is om het echte probleem te vinden, ook als de oplossing daarvoor buiten de zorg ligt. Ook in de GGZ worden indrukwekkende stappen gezet, zoals met het ‘verkennend gesprek’ waardoor 25% van de mensen op een wachtlijst geholpen worden met hulp buiten de zorg. Zilveren Kruis zoekt daarnaast zeer actief de verbinding met het sociaal domein, zodat passende hulp geboden kan worden aan mensen en ze niet met lege handen komen te staan. Georgette doet daarnaast een indringende oproep aan iedereen om na te denken over de eigen situatie en die van hun naasten. Voer tijdig het goede gesprek over wat je wilt, niet wilt en verwacht. En bovenal: zie naar elkaar om!

Jet Westerink en Bart Hartman zijn als wetenschapper en als ervaringsdeskundige intensief betrokken bij patiëntenparticipatie. Zij tonen aan dat het betrekken van patiënten op ieder niveau van de zorg leidt tot betere zorg. En het is minder ingewikkeld om te organiseren dan je denkt. Soms door gericht patiënten te betrekken in een verbeterteam, soms door slimme inzet van social media, soms door het gericht stellen van vragen tijdens de behandeling en sowieso door het volop betrekken van een cliëntenraad. Het allerbelangrijkste: niet teveel over nadenken, maar gewoon aan de slag gaan. Patiëntenparticipatie geeft inzicht in de stappen in het zorgproces die echt waarde toevoegen en helpt om zaken weg te laten die geen waarde toevoegen. Het is onmisbaar voor passende zorg. Zowel de individuele zorg als de zorginstellingen knappen ervan op!

Hoe organiseer je tot het beste proces voor samen beslissen met de patiënt? En hoe zorg je dat patiënt en arts gezamenlijk kiezen voor de best passende behandeling? Cato Bresser en Mirjam Garvelink maken hier gericht werk van. Cato doet hier voor de behandeling van Nierkanker promotieonderzoek naar, met ondersteuning van Mirjam. De inzichten en werkwijze die uit dat onderzoek voortkomen lijken geschikt voor vele andere aandoeningen. Dit doen zij in samenwerking met het Zorgkeuzelab, dat speciaal aandacht heeft voor begrijpelijke taal. Hoor hoe de keuzehulp stap voor stap tot stand komt, hoe deze in de praktijk gebruikt wordt en tot welke uitkomsten voor de patiënt dit leidt.

Veranderen in de zorg: het is noodzakelijk om een zorginfarct te voorkomen, maar niemand lijkt het echt leuk te vinden. Veranderen is immers ook lastig, zeker in de zorg waar het werk nooit stil staat en de betrokkenheid bij het werk en de patiënten groot is. Lidy Kuster en David Kok van adviesbureau Kinase vertellen vol passie over hoe het wél kan. Zij werken iedere dag samen met hun collega’s die allemaal een professionele zorgachtergrond hebben aan het actief realiseren van veranderingen in de zorg. Daarbij staat ‘doen’ voorop: durven beginnen, durven doen, bijsturen als het nodig is. En dankzij hun praktijkervaring spreken ze niet de taal van het management maar de taal van de zorgprofessional. Bovendien weten ze wat echt belangrijk is. Bijvoorbeeld dat een goede oplossing in de zorg werkt op de momenten dat het het hardste nodig is: buiten kantoortijd en ongepland!

Roxana Asmus is de bestuurder van Incluzio, een organisatie die door heel Nederland op, zoals Roxana het zelf beschrijft, radicaal integrale wijze ondersteunt bij het geven van ondersteuning die iemand nú verder helpt. Incluzio werkt op een praktische wijze aan zorgvernieuwing vanuit het sociaal domein. De missie van Incluzio is om vanuit het sociaal domein in samenwerking met gemeenten zorg in de breedste zin van het woord beschikbaar en betaalbaar te houden. Door aan te sluiten bij de échte hulpvraag van mensen en voor oplossingen breed te kijken, bij voorkeur buiten de zorg en binnen de eigen sociale omgeving van de hulpvrager, weet Incluzio zeer goede resultaten te boeken. Daarbij wordt radicaal integraal gewerkt: de beste ondersteuning bieden met zo min mogelijk protocollen en grenzen met behulp van professionals, ervaringsdeskundigen en inwoners. Zo simpel mogelijk, maar ook resultaatgericht. Zorgen dat de specifieke inwoner met zijn of haar hulpvraag het beste zélf weer verder kan komen met de mensen in het eigen netwerk. Daarbij is het cruciaal om de talenten en waarde van mensen te onderkennen en verder te laten ontluiken.

GelijkGezond is het initiatief van Marcel Geurts, Anouk Op het Veld en Joris van Eijck dat de strijd aanbindt met de gezondheidsverschillen in Nederland. De 20% mensen met de laagste inkomens leeft gemiddeld ruim 9 jaar korter dan de 20% mensen met de hoogste inkomens. Het verschil in gezonde levensverwachting tussen arm en rijk is met ruim 22 jaar nog groter. En deze verschillen nemen toe, maar niet als het aan GelijkGezond ligt! Het verkleinen van gezondheidsverschillen is een ambitie die in veel regionale plannen in het kader van het Integraal Zorg Akkoord (IZA) beschreven staat. GelijkGezond gaat gericht en praktisch aan de slag om gericht voor de échte vraag van de burger oplossingen en ondersteuning te zoeken, ongeacht de bron van de financiering. Daarbij is een grote rol voor de huisarts en de gemeente weggelegd en wordt bestuurlijke drukte en hulpverlenersdrukte vermeden. Om dit structureel mogelijk te maken, werkt GelijkGezond als stichting samen met een aantal financiers die hiervoor bereid zijn akkoord te gaan met een bescheiden financieel en een hoog maatschappelijk rendement. Meer informatie over GelijkGezond is te vinden op www.gelijkgezond.nl

Ivo Knotnerus, regiomanager bij zorgverzekeraar VGZ, vertelt hoe, zoals hij het zelf noemt, prutsen in zorgnetwerken in de regio leidt tot slimme zorg. Het verbeteren van de samenwerking in die netwerken en het gericht werken aan het oplossen van specifieke knelpunten leiden tot het verbeteren van de zorg. Dat kan binnen de grenzen van het huidige zorgstelsel. Niet stelselmaatregelen maar gerichte verbeteringen in de praktijk leiden tot betere zorg. Want een ideaal zorgstelsel bestaat niet.

Nu de verkiezingen achter de rug zijn en de gesprekken zijn gestart over de vorming van een nieuw kabinet, is het een goed moment om aan de hand van de bijdrage van gasten in de podcast tot een aantal voorstellen te komen voor het duurzaam beschikbaar en betaalbaar houden van de zorg. Slimme voorstellen voor slimme zorg! In deze aflevering geeft Arno 6 voorstellen voor het voorkomen van een zorginfarct aan de hand van praktijkervaringen van gasten uit de podcast. Geen enkel voorstel is de oplossing voor alles, maar gezamenlijk zullen ze een enorme impact hebben op het realiseren van duurzame passende zorg voor iedereen.

In aanloop naar de verkiezingen laat hoogleraar Jochen Mierau zijn deskundige blik gaan over wat vanuit maatschappelijk perspectief slimme zorg is. Gezondheid is een randvoorwaarde voor het maatschappelijk functioneren. Gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering zijn daarom cruciale maatschappelijke doelen waar de overheid actief aan moet bijdragen. Slimme politiek zet gezondheid voorop en dat is iets anders dan zorg. Zorg is belangrijk, maar levert maar een beperkte bijdrage aan gezondheid. Een veel grotere bijdrage leveren bestaanszekerheid, veilig werk, goede woningen, veilig voedsel. Daarom is het volgens Jochen ook cruciaal dat we gezondheidsverschillen verkleinen. Sociale problematiek moeten we niet oplossen in de zorg, maar met interventies die daarbuiten liggen: robuuste huisvesting, inkomenszekerheid, een veel minder complexe overheid. Een overheid die de basis goed regelt. Dat geeft rust, minder stress en daarmee weer ruimte om de juiste keuzes te maken. Gegevens uit LifeLines, de grootste en langst lopende biobank van Nederland, leveren het bewijs dat gezondheidsverschillen al op zeer jonge leeftijd ontstaan door sociaaleconomische verschillen en met de leeftijd verder toenemen. Armoedebestrijding voorkomt daarom veel gezondheidsschade.

Hoe kun je slim vormgeven aan concentratie van zorg? Onno Teng vertelt gepassioneerd over het expertise netwerk ARCH. Dankzij ARCH profiteren zowel patiënten met een systemische autoimmuunziekte als hun artsen van het bundelen van kennis. Vroeg in het zorgproces kunnen artsen een expertiseconsult aanvragen bij een andere arts. Zeker voor patiënten met een complexe zeldzame aandoening is dat van groot belang. Het zorgt voor betere en snellere diagnose, het voorkomt kostbare second opinions en het voorkomt voor de patiënt een lange zorgreis langs verschillende artsen. De werkwijze van ARCH is een prachtig voorbeeld van slimme zorg, waar elders in de zorg gebruik van gemaakt kan worden.