Beter | BNR

De Nederlandse zorg leunt steeds zwaarder op digitale systemen, en die worden vaak geleverd door een handjevol grote IT-bedrijven. Dat maakt de sector kwetsbaar: één verstoring bij een leverancier in de keten kan tientallen ziekenhuizen tegelijk raken. Dat bleek in april 2026, toen een ransomware-aanval op softwareleverancier ChipSoft zorginstellingen dwong systemen offline te halen en terug te vallen op noodprocedures. In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen hoe kwetsbaar de Nederlandse zorg digitaal is, en hoe ziekenhuizen zich wapenen tegen hackers, uitval en sabotage. Dit is deel vier en het slot van de serie Zorg in tijden van crisis. Te gast zijn Bert Moorlag, Corporate Information Security Officer (CISO) bij het UMC Groningen en voorzitter van het CISO-netwerk van de umc's, en Suzanne Bakermans, senior adviseur zorg en bedrijfsvoering bij Berenschot, die dreigingsanalyses opstelt voor zorginstellingen. Moorlag schetst een sector die digitaal permanent onder vuur ligt: ziekenhuizen worden dagelijks aangevallen, en de dreiging verschuift. Naast hit-and-run met ransomware en losgeld ziet hij steeds vaker spionage en pogingen om gegevens te manipuleren. Een aangepaste bloedgroep of bloeddruk in een dossier is levensgevaarlijk, en moeilijker te ontdekken dan een platgelegd systeem. Hij legt uit hoe het zorgexpertisecentrum Z-CERT helpt bij incidenten, waarom honderd procent veiligheid een illusie is, en hoe het UMCG met red teaming en oefeningen test hoe ver aanvallers kunnen komen. Bakermans neemt de luisteraar mee naar de werkvloer op het moment dat het patiëntendossier uitvalt: de arts staat blind aan het bed, zonder digitaal dossier en zonder papieren terugval. Ze legt uit hoe ziekenhuizen kritieke processen, beheersmaatregelen en herstelvermogen op orde brengen, en waarom kleinere zorgorganisaties zoals de wijkzorg en de VVT achterblijven. Ook de nieuwe Cyberbeveiligingswet komt aan bod, die cyberveiligheid een verplichte bestuurstaak maakt en bestuurders een trainings- en meldplicht oplegt. Verder gaat het over de groeiende afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, over digitale autonomie en exit-strategieën, en over wat een gewone zorgmedewerker zelf kan doen. Over deze podcast BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed. Over de makers Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector. Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presentator. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waar haalt de Nederlandse zorg extra handen vandaan als er een oorlog of grootschalige crisis uitbreekt? In deel 3 van deze vierdelige serie Zorg in tijden van crisis draait het om de mensen: wie staan er paraat, wat moeten zij kunnen, en hoe organiseer je dat in een sector die nu al kampt met grote personeelstekorten? In deze aflevering van BNR Beter bespreekt Nina van den Dungen de personele weerbaarheid van de Nederlandse zorg. Te gast zijn drie experts die dagelijks werken aan zorgcapaciteit voor crisistijd: Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve, Saskia Meerhoff, kolonel-vliegerarts en commandant van het Instituut samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen (IDR), en Michiel Verhofstad, hoogleraar en hoofd Traumachirurgie van het Erasmus MC. De Nationale Zorgreserve ontstond tijdens de coronacrisis als burgerinitiatief en telt inmiddels ruim 5.000 (oud-)zorgprofessionals: gepensioneerden, studenten en mensen die in een ander vak werken, maar binnen 24 uur inzetbaar zijn bij een pandemie, een militaire crisis of een klimaatcrisis. De Algemene Rekenkamer was vorige maand kritisch: er is nog nooit echt geoefend met de reservisten zelf. De Schepper legt uit hoe de reserve zich daarop voorbereidt, en waarom zorgreserves in de toekomst ook een model kunnen zijn voor reserves in techniek, logistiek en veiligheid. Defensie werkt al jaren samen met veertien relatieziekenhuizen. Per ziekenhuis staan drie chirurgische teams klaar: één team beroepsmilitairen en twee teams militair getrainde reservisten, samen 42 teams die in het uiterste geval mee naar het front gaan. Meerhoff vertelt hoe die civiel-militaire uitwisseling werkt, en waarom ook de burger zelf een taak heeft, van noodpakket tot afspraken thuis bij 72 uur stroomuitval. Haar stelling: Defensie is er om de eerste slag te winnen, maar de oorlog win je als samenleving. Verhofstad schetst wat er in een ziekenhuis gebeurt als het echt misgaat: opschalen door reguliere zorg af te schalen, en uiteindelijk triëren. Hij pleit ervoor dat elke zorgprofessional vooraf een vaste crisistaak krijgt en dat vergeten basisvaardigheden, zoals wondverzorging, opnieuw worden getraind. Over deze podcast BNR Beter is het wekelijkse programma van BNR Nieuwsradio over een toekomstbestendige zorgsector. Elke week bespreekt presentator Nina van den Dungen met zorgprofessionals, ondernemers en beleidsmakers hoe de Nederlandse zorg met technologie, innovatie, regelgeving en wetenschap beter kan worden. BNR Beter is elke maandag om 15:30 op de radio te beluisteren bij BNR Nieuwsradio, en vanaf dat moment ook als podcast via deze feed. Over de makers Nina van den Dungen (1987) is freelance journalist en als radio- en podcastpresentator al ruim 15 jaar verbonden aan BNR. Zo is ze regelmatig te horen als presentator van de nieuwsprogramma's in de ochtend- en avondspits en daarnaast presenteert ze wekelijks de beleggingspodcast Doorgelicht en BNR Beter over de zorgsector. Stijn Goossens (1996) is de redacteur van BNR Beter en plaatsvervangend presenteerder. Bij BNR houdt Stijn zich bezig met onderwerpen over tech, wetenschap en innovatie. Hij presenteert ook de podcast Op de zaak en test elke vrijdag een nieuw techproduct in de Ochtendspits op BNR. Hiervoor was Stijn werkzaam voor NTR Wetenschap en techplatform Bright.See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het beoogde minderheidskabinet wil bijna 10 miljard euro bezuinigen op de zorg, terwijl de sector al kampt met personeelstekorten, vergrijzing en oplopende zorgvraag. Tegelijkertijd zet de coalitie stevig in op preventie, passende zorg en een andere inrichting van het zorgstelsel. Maar wat betekenen deze plannen in de praktijk voor patiënten, zorgverleners en instellingen? En hoe realistisch zijn de beloofde besparingen? In deze aflevering van BNR Beter gaat presentatrice Nina van den Dungen in gesprek met drie zwaargewichten uit het zorgveld over de gevolgen van het nieuwe zorgbeleid. De verhoging van het eigen risico naar 460 euro, het afschaffen van vergoeding voor ongecontracteerde zorg en de invoering van eigen bijdragen in de wijkverpleging roepen fundamentele vragen op over solidariteit en toegankelijkheid. Wie gaat de rekening betalen? En dreigt zorgmijding bij kwetsbare groepen? In deze aflevering hoor je: Xander Koolman – gezondheidseconoom aan de Vrije Universiteit Amsterdam Anneke Westerlaken – voorzitter van ActiZ, branchevereniging voor ouderenzorg en chronisch zieken Ad Melkert – bestuursvoorzitter van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen Daarnaast wordt uitgebreid stilgestaan bij het idee van ‘passende zorg’: zorg die beter aansluit bij wat patiënten echt nodig hebben, en niet automatisch méér of zwaardere behandelingen. Is dit een kans om de zorg slimmer te organiseren, of wordt passende zorg vooral ingezet als verkapte bezuiniging? Preventie speelt een sleutelrol in de plannen van het kabinet, met extra aandacht voor jongeren, leefstijl en vaccinatie. Maar levert preventie op korte termijn daadwerkelijk geld op, of verschuiven de kosten vooral naar de toekomst?  Tot slot kijken de gasten vooruit: welke onderdelen van het zorgbeleid maken kans om overeind te blijven bij onderhandelingen met de oppositie? En waar is juist ruimte om nog stevig te onderhandelen vanuit de zorgsector? Waar moet de nieuwe minister voor zorg meteen de tanden in zetten? Deze aflevering werd opgenomen voordat bekend werd dat Sophie Hermans (VVD) de nieuwe minister voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport wordt.  Vragen of opmerkingen over deze aflevering van BNR Beter? Mail de redactie! Redacteur: Stijn GoossensSee omnystudio.com/listener for privacy information.

De zorg krijgt er een nieuwe speler bij: medische AI-chatbots. Deze maand kondigden de Amerikaanse techbedrijven OpenAI en Anthropic speciale zorgvarianten van hun chatbots aan. Met ChatGPT Health en Claude for Healthcare beloven zij medische data beter inzichtelijk te maken — voor patiënten én zorgorganisaties. Van het uploaden van meetgegevens en dossiers tot hulp bij het voorbereiden van een doktersbezoek. De vraag is alleen: wat betekent dit concreet voor de dagelijkse praktijk in de spreekkamer? In BNR Beter onderzoekt presentatrice Nina van den Dungen hoe deze nieuwe generatie medische chatbots het werk van artsen verandert en welke risico’s daarbij horen. Te gast zijn Tijs Stehmann, kinderarts bij de Noordwest Ziekenhuisgroep en mede-oprichter van de medische AI-zoekmachine Ask Aletta, en Saar Hommes, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, gespecialiseerd in digitale gezondheid en mentaal welzijn. Patiënten komen steeds vaker met door AI gegenereerde analyses en adviezen bij de arts binnen. Het levert soms tijdwinst op, maar ook nieuwe spanningen. Chatbots kunnen overtuigend klinken, terwijl context, nuance en medische verantwoordelijkheid ontbreken. Tegelijkertijd worstelt de zorg met hoge werkdruk en versnipperde informatie, precies waar AI het verschil kan maken. In deze aflevering bespreken we waar die beloftes realistisch zijn en waar niet. Wanneer kan een chatbot geruststellen, en wanneer wordt het juist riskant? Hoe ga je om met privacy, datagebruik en afhankelijkheid van grote Amerikaanse techbedrijven? En waarom kiest de AI-tool Ask Aletta er bewust voor om zich uitsluitend op zorgprofessionals te richten?See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland moet zich voorbereiden op scenario’s waar we liever niet over nadenken: grootschalige stroomuitval, cyberaanvallen of zelfs oorlog. Wat betekent dat voor onze zorg? In deze aflevering van BNR Beter duiken we onder de grond, letterlijk, in het Calamiteitenhospitaal in Utrecht – het enige ziekenhuis ter wereld dat volledig is ingericht voor grote rampen en noodsituaties. Presentator Nina van den Dungen is te gast in het UMC Utrecht, waar het calamiteitenhospitaal binnen dertig minuten operationeel kan zijn en direct tweehonderd patiënten kan opvangen, van licht- tot zwaargewonden. Carina Hilders, bestuursvoorzitter van het UMC Utrecht en eindverantwoordelijk voor het noodziekenhuis, legt uit hoe ziekenhuizen zich voorbereiden op uitzonderlijke crisissituaties, welke scenario’s worden geoefend en hoe de samenwerking met Defensie en andere zorginstellingen is georganiseerd. Ook komen de kwetsbaarheden van het zorgsysteem aan bod. Wat gebeurt er als digitale dossiers uitvallen, communicatie wegvalt of de toestroom van slachtoffers groter is dan de beschikbare capaciteit? En hoe bereid je zorgprofessionals voor op het maken van moeilijke keuzes als reguliere zorg onder druk komt te staan? In het laatste deel van de uitzending krijgen we een unieke rondleiding door het calamiteitenhospitaal. Joris Prinssen, hoofd van het calamiteitenhospitaal, laat zien hoe de opvang van grote aantallen gewonden praktisch is ingericht. Van de ambulancehal en pettenruimte tot de crashrooms waar triage plaatsvindt, en van intensivecarecapaciteit tot logistiek en voorraden. Hij vertelt hoe het ziekenhuis razendsnel kan opschalen, wat er gebeurt bij een grootschalig incident of militaire gewonden, en waarom juist oefenen cruciaal is om in echte noodsituaties het hoofd koel te houden. Daarnaast schuift Martin Buijsen, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Erasmus Universiteit, aan met een analyse van weinig bekende noodwetgeving die de overheid in extreme situaties vergaande bevoegdheden geeft, waaronder het verplicht inzetten van zorgverleners. Wat betekent dat juridisch en ethisch voor iedereen die in de zorg werkt?   Binnen 30 minuten 200 patiënten: dit noodziekenhuis is klaar voor oorlog en rampenSee omnystudio.com/listener for privacy information.