Betrouwbare Bronnen

De belangrijkste verkiezingen van Europa zijn in aantocht. Wie volgt in mei 2027 Emmanuel Macron op? Hoe ziet de Frans-Duitse as er straks uit? Jaap Jansen en PG Kroeger belichten de allereerste president van Frankrijk, die overigens na vier jaar opnieuw een keizerrijk uitriep. De lessen van Napoleon III zijn kleurrijk, verrassend en actueel. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! ** Bevrijd je bedrijf van onnodige complexiteit. Go Go GROW met business software van Nmbrs ** Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** De eerste president van de Franse Republiek kende een avontuurlijk leven als weinig anderen. Hij deed pogingen tot staatsgreep waarvan één slaagde, leefde als jongen als balling in een kasteeltje in Zwitserland en daarna in Amerika, Italië en Londen. Maar hij begon als prinsje in Holland, want zijn vader was de eerste koning hier, Lodewijk Napoleon, de broer van Napoleon Bonaparte, die dus de oom was van het ventje. Charles Louis Napoléon Bonaparte, zoals zijn volledige naam was, deed actief mee aan de revolutie van 1848, werd lid van de Assemblée en kandideerde zich als president van de nieuwe, democratische Republiek. Hij voerde een uitgekiende populistische campagne en zette de faam en 'grandeur' van zijn naam schaamteloos in. Hij won de eerste ronde in één klap met ruim 74 procent van de stemmen. Het mandaat van het Franse volk was verpletterend. Democraten als Alexis de Tocqueville wantrouwden hem dan ook van nature. Niet zonder reden, want het kersvers staatshoofd bouwde een eigen politiek netwerk in heel de Republiek, was gul naar minvermogenden, boeren en kleine winkeliers en zette een megalomaan project in gang om Parijs te renoveren als mooiste stad ter wereld. Met een coup en twee referenda liet hij zich uitroepen tot keizer Napoleon III toen zijn grondwettelijke termijn in 1851 ten einde liep. Tocqueville en vele van zijn geestverwanten werden bruut aangepakt. De nieuwe keizer ging direct in bonapartistische stijl aan de slag en accepteerde geen blokkades. Zijn beleid gaf Frankrijk dynamische impulsen, zijn 'tweede keizerrijk' was – net als dat eerste van zijn oom - allerminst reactionair of bedaagd. Het herontwerp van Parijs werd met elan opgepakt door baron Georges-Eugène Haussmann en zo nodig tiranniek en via creatieve bekostiging doorgedrukt. De moderne infrastructuur, het OV, frisse lucht dankzij parken als groene longen, water en riolering, monumentale pleinen en uitzichten, brede boulevards en extraverte monumenten zoals 'l Opéra' zetten tot op de dag van vandaag het keizerlijk stempel op de lichtstad. Napoleon III sloeg uiteraard ook zijn adelaarsvleugels uit over het wereldtoneel. Leger en vloot moesten schrik aanjagen. Koningin Victoria werd een vriendin, tsaar Nicolaas I in de pan gehakt en avontuurlijke koloniale expansie gaf het nieuwe imperiale imago glans. Algerije, Indochina, de Zwarte Zee en Mexico werden objecten van zijn mondiale ambitie. Hij wilde zijn oom overtreffen. Een nieuwe opponent had dit door. De Pruisische kanselier Otto von Bismarck bespeelde de keizer als een viool. Hij stortte hem geopolitiek en militair in het verderf. Het keizerrijk werd in 1870 binnen enkele maanden door de Pruisen overweldigd. Napoléon III werd daarna in een Duits kasteel opgesloten en mocht uiteindelijk als balling zijn dagen slijten in de buurt van Victoria. In Parijs ontbrandde een communistische opstand, die met geweld werd neergeslagen door het leger van de Derde Republiek. Kijk je naar de Franse presidenten van de Vijfde Republiek sinds 1958, dan is het  verrassend hoezeer juist Napoleon III in allerlei opzichten en kenmerken hun voorloper is. De president is een soort monarch die vaak probeert te scoren als een populist, komt met Grands Travaux, zet referenda in als machtsmiddel en pakt militair uit ook al moet hij voor al die dingen 'avontuurlijk begroten’. *** Verder luisteren 190 - Napoleon, 200 jaar na zijn dood: zijn betekenis voor Nederland en Europa 57 - Alexis de Tocqueville 584 – Gerrit Schimmelpenninck, de vergeten minister-president 488 - Het Congres van Wenen (1814-1815) als briljant machtsspel 339 – De geopolitiek van de 19e eeuw is terug. De eeuw van Bismarck 602 – De enkelband van Jordan Bardella 567 - De geschiedenis beukt op Europa's deur. Caroline de Gruyter over zondagskinderen in een ruige wereld 566 - Emmanuel Macron, de nieuwe Baron von Munchhausen 534 - Franse schandalen: Nicolas Sarkozy en andere presidenten waar een luchtje aan zit 419 - Europa kán sterven - Emmanuel Macrons visie op onze toekomst 284 - Komt onder Macron een einde aan De Gaulles Vijfde Republiek? 45 – De liefdesbrieven van François Mitterrand 35  - Charles De Gaulle 28 - De relatie Nederland-Frankrijk 200 - De Heerser: Machiavelli's lessen zijn nog altijd actueel *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:34:08 – Deel 2 01:00:52 – Deel 3 01:25:56 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Duitsers worstelen met zichzelf en elkaar. De regionale verkiezingen schokten velen. Ook Merz en zijn team zijn net als hun voorgangers impopulair. Wat scheelt de Duitsers? Wie alles van hen weet, van de ‘permanente Depressionen’ en van de vrolijkheid en rijke cultuur van humor en satire is Patrick Nederkoorn. Bij onze oosterburen toert hij sinds 2019 langs inmiddels uitverkochte zalen. “Grappig en tegelijk tot nadenken stemmend”, schreef een Duitse krant, die noteerde dat hij – heel bijzonder in Duitsland -  een staande ovatie kreeg. Jaap Jansen en PG Kroeger verkennen met hem de enorme diversiteit en historie van de humor in Duitsland. De variëteit van lokale en regionale tradities in cabaret en satire is ongekend. Daarbij is het publiek in Hamburg écht anders dan in Schwaben, München of het Oosten. Patrick Nederkoorn heeft ‘een hele wereld leren kennen bij hen waar wij eigenlijk geen idee van hebben’. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Als Nederlander heeft hij een groot voordeel. "Duitse politieke komieken zijn vaak erg stellig, minder vrolijk uitdagend." Men vindt onze taal leuk, ons accent vermakelijk en ze kunnen veel hebben als het van een Nederlander komt. "Duitsers zijn heel open voor stemmen van buiten. Want hun geschiedenis; de worsteling daarmee heeft ze bedachtzaam en nederig gemaakt." Nederkoorn heeft daarom geleerd zijn publiek aan het begin van de avond een beetje los te laten komen, zodat ze merken dat ze met hem en om hem mógen lachen. "Die serieuze kant, hun ‘Ernsthaftigkeit’, is ook erg mooi, hoor. Het maakt ze namelijk ook meteen gevoelig. Als je een mooi liedje zingt bijvoorbeeld, dan krijgt dat veel weerklank. Cabaret is ook bij hen natuurlijk iets leuks, maar hoort wel degelijk bij 'die Kultur'. En die heeft diepe wortels en mooie tradities. Theaters zijn vaak van de stad, maar soms ook van traditionele 'theaterfamilies' of van heel oude verenigingen." Duitsers zijn vaak een tikje jaloers op het lossere, lichtere bij 'die Holländer'. “Ze zijn namelijk wel erge masochisten, maar ik zeg altijd dat wij wel wat meer van hun ernst zouden mogen hebben. En zij wat meer van 'das Poldern'; van minder hiërarchisch gedrag." De politieke humor van Nederkoorn is vrolijk en indirect uitdagend. Hij verbindt klimaat met vluchtelingen – “Schaffen sie das als binnenkort 18 miljoen Hollanders de grens over komen vluchten nu de zeespiegel stijgt?” - en bespot het gebrek aan digitalisering, het fax-gebruik door het leger en de eindeloze ambtenarij. "Ze nemen publieke zaken en thema's zeer ernstig en daar kun je heerlijk mee spotten. Je merkt direct dat dit bevrijdend werkt in het publiek!" Politici zijn een gewild object. "Sarah Wagenknecht is geweldig. Zo'n chique dame, prachtig gekleed, parelkettingen, en dan heel links voor de arbeiders zeggen op te komen én voor Poetin." Friedrich Merz is dan weer vermakelijk on zijn arrogantie en gebrek aan mensenkennis. "Wij zien hier vooral de Europeaan Merz, waardoor hij bij ons er niet zo slecht op staat, maar in eigen land..." En zoals overal zijn er ook in Duitsland dingen die 'niet goed' of zelfs fout vallen. "Ze zijn bijvoorbeeld niet goed in wisselingen die lekker schuren in je verhaal. Dat vinden ze ongemakkelijk. " In een grap over de Nederlandse keuken kun je beter niet ineens de Hongerwinter erbij halen. "Euthanasie... Nee, dat is zó’n taboe! Echt, kan echt niet." En in het oosten kun je beter niet beginnen over het WK van 1974. *** Verder kijken De Nederlandse website van Patrick Nederkoorn De Duitse website van Patrick Nederkoorn Patrick Nederkoorn - Orangene Klimaflüchtlinge mit Wohnwagen (Die besten Comedians Deutschlands) *** Verder luisteren Duitse cultuur, historie en eigenaardigheden 451 - 75 jaar Duitse Democratie 366 - De zieke man van Europa: hoe komt Duitsland uit de economische verlamming? 399 - Politieke problemen in Duitsland, Nederland en Europa: de grote zorgen van Bondsdaglid Otto Fricke 572 - ondertussen in Duitsland  444 - Het Oosten kiest, Duitsland siddert 465 – Nederland en Duitsland, labiel en leiderloos. En: de opmerkelijke overeenkomsten met Noordrijn-Westfalen  72 – ‘Wir sind ein Volk!, Helmut Kohl in Dresden 53 – De viering van 40 jaar DDR Duitse politiek en politici 483 - Friedrich Merz, eerzuchtig en onbesuisd 490 – Duitslands grote draai. Friedrich Merz, Europa en Nederland 467 - De twee levens van Angela Merkel 276 - 30 jaar politiek, 16 jaar bondskanselier en de hond van Poetin: Angela Merkel blikt terug 218 - Angela Merkel, een bijzondere bondskanselier - gesprek met biograaf Ralph Bollmann 42 - Merkels vertrouweling Elmar Brok: 40 jaar Europese geschiedenis 421 - Bewonderd en gevreesd. De memoires van Wolfgang Schäuble 331 – De Groenen 40 jaar in de Bondsdag: van ‘narrenschip’ naar solide regeringspartij 111 - De onverwachte herrijzenis van Helmut Kohl en van Merkel 47 - Konrad Adenauer, de eerste bondskanselier 339 – De eeuw van Bismarck *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:28:51 – Deel 2 00:52:05 – Deel 3 01:35:22 – Einde  See omnystudio.com/listener for privacy information.

Oorlogen en blokkades frustreren internationale handel. De klimaatcrisis zet voedselproductie, oogsten en het overleven van boeren onder druk. Ook Nederland lijdt er onder als Europese handelsnatie, agrarische grootmacht en kenniscentrum. Maar er zijn ook kansen, innovaties en  nieuwe partnerschappen die antwoord geven op deze uitdagingen. Jaap Jansen en PG Kroeger praten hierover met Melanie Maas Geesteranus, ceo van Invest International, en Daan Wensing van Initiatief Duurzame Handel. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door IDH en met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Melanie Maas en Daan Wensing zijn bezorgd over de positie van Nederland en de Europese Unie in deze turbulente omstandigheden. Al zag Wensing in New York tijdens de UN Climate Week een duidelijke omslag na de grote onzekerheden daar in 2025. "Er is nu veel meer can do mentaliteit. Japan en Korea bijvoorbeeld, kijken nadrukkelijk naar ons land bij de aanpak van hun ontwikkelingssamenwerking en handelsbeleid." Na de kredietcrisis van 2008 zijn langetermijninvesteringen in innovaties via banken veel moeizamer geworden, zegt Maas. Invest International ondersteunt daarom bedrijven die vanuit Nederland de stap van start-up naar scale-up willen maken. "In de agrosector investeren is duidelijk lonend. We zien veel kansen. Kennis is hier hoogontwikkeld. Innovaties in agritech, in kwaliteit van gewassen en in veel zorgvuldiger verwerking van grondstoffen zijn succesvolle voorbeelden.” Maas was staatssecretaris in de kabinetten-Balkenende I, II en III en minister in Rutte I en II. Ze is blij dat haar VVD in het kabinet-Jetten – anders dan onder Schoof – de waarde weer ziet van ontwikkelingssamenwerking als complement van internationale handel: “De combinatie is essentieel voor ons verdienvermogen." De nieuwe Nationale Investeringsinstellling die in 2028 van start gaat als opvolger van van Invest International en Invest-NL kan hier extra impulsen geven. “Met één voordeur voor bedrijven, meer geld en duidelijk toekomstperspectief voor ons verdienvermogen." IDH en Invest International slaan de handen ineen binnen het grote EU-programma Global Gateway, dat een alternatief wil zijn voor China’s Belt and Road Initiative. Volgens Wensing was Nederland bij aanvang van de Global Gateway nogal passief. Sinds kort ziet hij meer dynamiek, maar ons land moet zich wat hem betreft als grote 'E6' economie nadrukkelijker profileren. Onder Jetten staat Nederland niet meer op het menu, maar zit aan tafel. Maar minister Sjoerd Sjoerdsma (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) heeft nog te weinig oog voor de maatschappelijke organisaties die de Nederlandse economie wereldwijd op de kaart zetten, meent Wensing. En al is er nu financieel meer ruimte, het blijft toch wel erg 'kruidenieren'. ‘Middeleeuws boekhouden’, zei Peter Wennink onlangs over de wijze waarop Financiën omgaat met langetermijninvesteringen. Melanie Maas beaamt dat. "Je kunt veel meer investeren zonder dat je de staatsschuld laat oplopen. Dat mag van Brussel, maar Nederland doet het niet.” Als het aan IDH én de Tweede Kamer ligt, organiseert Nederland tijdens het EU-voorzitterschap in de tweede helft van 2029 een grote topconferentie over 'voedsel en water', samen met landen, bedrijven en organisaties uit het Mondiale Zuiden. Wensink suggereert om ook de BRICS-landen hierbij te betrekken. “Landen als Brazilië en India zijn voor de EU en voor ons land als landbouwgrootmacht' essentiële partners.” *** Verder lezen Melanie Maas Geesteranus - Stop met snijden in ontwikkelingssamenwerking Middenmacht en Onmacht op een veranderend Wereldtoneel (Clingendael) Strategisch handelen. Beleid voor een geopolitieke economie (WRR) *** Verder luisteren 595 – Voedselzekerheid in een wankele wereld 597 - Een volle, ambitieuze agenda voor EU-voorzitter Ierland 587 – Rekenkamerpresident Pieter Duisenberg over 2025 als verloren jaar: ‘Stagnatie is nooit gratis' 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel 574 – Hormuz: eeuwenoud brandpunt van de wereld 571 - Het kabinet-Jetten in een geopolitieke orkaan 547 – Jeroen Dijsselbloem en Pieter Duisenberg: knopen doorhakken, hervormen en stevig investeren 537 – De kracht van de vijf Nederlandse zeehavens 458 - De gedroomde nieuwe wereldorde van Poetin en Xi (over de BRICS) 446 - Doe wat Draghi zegt of Europa wacht een langzame doodsstrijd 431 - Handelsland Nederland staat op het spel 427 - Europa wordt een grootmacht en daar moeten we het over hebben 409 - Nederland wereldwijd handelspartner, ook van communistisch Vietnam *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:36:44 – Deel 2 00:53:08 – Deel 3 01:11:24 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.

Troonrede en rijksbegroting waren een eerste bod van het minderheidskabinet-Jetten. Dat daarop niet direct werd toegehapt kon dan ook niet verrassen. De pirouettes en eerste bewegingen in de Algemene Politieke Beschouwingen verdienen een precieze observatie en duiding. Jaap Jansen en PG Kroeger zagen een soevereine maar niet foutloze Jesse Klaver, die zich presenteerde als de ware opvolger van Willem Drees en de polder van de zuilentijd. Back to the Fifties. Duidelijk was dat hij met zichzelf had afgesproken dat-ie goedgemutst zou blijven. Met de premier speelde hij een wedstrijd glimlachen en opgeruimdheid. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt met donaties van luisteraars die we hiervoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze bevat een advertentie voor de film De Gaulle – Liberté. Bezoek de film. Ben je vriend van de show, maak kans op kaartjes! (vrienden krijgen daarover bericht) Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Zend ons een mailtje  en wij zoeken contact. *** Geert Wilders leek zijn charisma kwijt. Hij was futloos, af en toe verbazend ambtelijk op details. Vaker geestverwanten beschimpend dan het kabinet. Met zijn zoveelste motie van wantrouwen liet hij zien dat alleen PVV, FVD en BBB meteen nu het kabinet al weg willen, waardoor hij de positie van Jetten en zijn ploeg onbedoeld versterkte. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte – voorheen vaak de koning van het debat - was minder in vorm. Hij vond de toon niet waarmee handreikingen gewicht kregen als serieus gebaar. Wel raak was zijn betoog dat PRO veel kon leren van het kabinet Rutte II in 2013 toen Alexander Pechtolds linksliberalen met ChristenUnie en SGP samen als 'constructieve drie' bereid bleken VVD en PvdA aan meerderheden te helpen. Paternotte valideerde daarmee de analyse van Joop van den Berg in Betrouwbare Bronnen 604, dat de coalitie in de Buma en Letschert fasen van de kabinetsformatie het werk afgeraffeld had. Heel even opperde Jesse Klaver een extra formatiefase in te lassen om zo alsnog een brede coalitie te creëren, maar niemand ging er op in. Daarvoor is het waarschijnlijk net te vroeg. Premier Rob Jetten werd gered door Mona Keijzer. Zij viel Wilders aan met het verwijt dat hij hun beider kabinet-Schoof had opgeblazen net toen dit zijn rechtse zegenrijke werk zou doen. Niets hadden ze waargemaakt. Had hij geen 'Schoofspijt'? Dit mondde uit in een wederzijdse scheldkanonnade waarin alle separatistische frustraties op de radicaal-rechtse flank ongeremd tot uiting kwamen. 'Verraad', 'liegen', 'lafhartigheid' schetterde door de Kamer. Van blokvorming op rechts was geen sprake meer. Keijzers ‘Project 2029’ bleek een bomgordel. Wilders legde JA21 zelfs nog even uit dat Joost Eerdmans een sufferd was. CDA-chef Henri Bontenbal meldde - hevig geïrriteerd over Keijzers aanmatigend beroep op christendemocratische wortels en waarden - dat hij uitzag naar ‘brede en stabiele samenwerking’. Precies wat zij op radicaalrechts gedemonteerd had. Toch moet ook PRO op zijn tellen passen. Klaver zal niet mee willen maken dat de vakbeweging straks moet vaststellen dat PRO niet levert, als enkele partijen rechts van de VVD Jetten te hulp schieten in ruil voor spiegeltjes en kraaltjes. Zij willen geen verkiezingen en geen premier Klaver. En de VVD evenmin. Dan kan de polder dan maar liever, zonder Klaver desnoods, een eigen deal sluiten met Jettens adjudant Hans Vijlbrief, de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het nieuwste thema in deze APB kwam van Laurens Dassen van Volt: AI als existentiële uitdaging. De premier bleek meer dan geprepareerd. In een vurig betoog van rijkgeschakeerde details schetste hij hoe Nederland samen met Frankrijk in de EU en de Verenigde Naties een serie strategische initiatieven met andere hightech naties ontplooit. De alliantie van ASML en het Franse Mistral is in dit cruciaal domein de avant garde in en vanuit Europa. Dat Emmanuel Macron Jetten al in Veldhoven had opgezocht was veelzeggend. In de bioscoop draait nu de prachtfilm over De Gaulle: Liberté. Blijft de vraag of de Algemene Politieke Beschouwingen uiteindelijk ook leiden naar de bevrijding van Rob Jetten. *** Verder luisteren 609 - De zes stijlen van politici 604 – D66 en CDA hadden in de kabinetsformatie te veel haast, daardoor gaat het nu zo stroef 599 - Ingrijpende plannen, maar krijgt het kabinet-Jetten voldoende steun? 594 - De komst van PRO verandert het politieke landschap 591 – Honderd dagen kabinet-Jetten 589 - Nieuwe poldervoorzitters dwingen kabinet-Jetten terug te komen op bezuinigingsplan 582 – Het kabinet-Jetten: navigeren in de mist 568 – Alsof hij er al jaren stond: het debuut van premier Rob Jetten 563 - Als minderheid meerderheden maken 562 - De uitgestoken hand van D66, VVD en CDA 560 – Een zwarte dag voor de PVV 557 – Hoe overleeft Rob Jetten het premierschap? Uitdagingen en risico's voor de nieuwe minister-president 261 - Mariëtte Hamer en de kunst van het voorzitten - een masterclass  Samen met Frankrijk 575 - Nederland staat niet langer op het menu, maar zit aan tafel 566 - Emmanuel Macron, de nieuwe Baron von Munchhausen 35 - Charles De Gaulle *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:28:35 – Deel 2 00:57:09 – Deel 3 01:16:20 – Einde  See omnystudio.com/listener for privacy information.

25 jaar later zijn veel momenten en aspecten van de aanslagen op het hart van Amerika en de gebeurtenissen eromheen nog altijd weinig bekend of al bijna vergeten. Jaap Jansen en PG Kroeger nemen je mee naar Sarasota, bunkers in Washington, een vergeten aquarel, een megafoon, Prinsjesdag kort na de aanslagen, een speech in Berlijn, de discussie over artikel 5 van het NAVO-verdrag en de krijgslustige stammen en grotten van Afghanistan. *** Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door donaties van luisteraars, die we daarvoor hartelijk danken. Word ook vriend van de show! Deze aflevering bevat een advertentie van NordVPN. Profiteer nu van de exclusieve NordVPN-deal. Probeer NordVPN zonder risico met de 30 dagen geld-terug-garantie! Heb je belangstelling om in onze podcast te adverteren of ons te sponsoren? Stuur een mailtje en wij nemen contact met je op. *** De ochtend van 11 september stond helemaal in het teken van onderwijsbeleid en de leesvaardigheid van jonge kinderen. First lady Laura Bush zou voor het eerst optreden in de Senaat en haar man zou in Florida een klas bezoeken. Die plannen werden ruw verstoord. Hun vlijmscherpe herinneringen schetsen een beeld van paniek, verwarring en chaos. President George W. Bush besefte, met het leesboek The Pet Goat in zijn handen, dat zijn presidentschap totaal anders zou verlopen dan hij als onderwijsvernieuwende gouverneur van Texas had gedroomd. Na de vernietigende aanslagen op de Twin Towers in New York en het Pentagon, en het neerstorten van een vliegtuig in een weiland in Pennsylvania, keerde het oude leven niet terug. Premier Wim Kok vreesde een Derde Wereldoorlog. Prinsjesdag was anders dan anders. De jonge Russische president Vladimir Poetin rook zijn kans en sprak in de Bondsdag in Berlijn opmerkelijke woorden. De uitdagende ondertoon daarvan herkennen we zoveel jaren later veel scherper. De NAVO-lidstaten verklaarden zich solidair met Amerika, maar achter de schermen ging het heel wat cynischer toe dan nu weleens wordt voorgespiegeld. Bush bezocht de rokende puinhopen van de Twin Towers en vond spontaan de woorden die de harten raakten. De megafoon die hij toen gebruikte, is nu een eenvoudig maar uniek object in zijn presidentiële bibliotheek in Dallas. Daar bevindt zich ook een verfomfaaid persoonlijk geschenk dat Laura Bush in alle paniek in de Senaat was kwijtgeraakt. En het insigne van een politieman, door diens moeder aan de president geschonken. Al snel kwam bij de vraag ‘maar wat nu?’ een onherbergzaam land van woestijnen en bergketens in beeld. Jaap Jansen sprak in die dagen in Washington met gelauwerde strategen die onder Bush’ voorgangers aan het nationale veiligheidsbeleid hadden gewerkt. Hun scherpe blik blijkt nu profetisch. Al-Qaida en zijn leider Osama bin Laden zouden zich in Afghanistan bevinden, een land waarvan de Amerikanen niet veel wisten. Op 7 oktober viel een brede coalitie het land aan, met Canada toen nog als vriend. Dankzij pragmatische allianties met lokale vechtersbazen werd binnen enkele weken een militaire triomf behaald. De Taliban-heersers en Bin Laden sloegen op de vlucht. Bush’ populariteit bereikte astronomische hoogten. Kabul was in Amerikaanse handen, maar Bin Laden was nergens te bekennen. In december leek hij ingesloten in de grotten van Tora Bora. Nu weten we dat een ondoorzichtig spel vanuit buurland Pakistan — bondgenoot van Amerika en China — hem in staat stelde te ontkomen. Hij bleef buiten bereik totdat Obama’s mensen hem te pakken kregen. Zoals vaker bij zulke operaties leidde het onverwachte succes van ‘regime change’ tot ‘mission creep’: een steeds verder uitdijende missie, met geopolitieke perikelen tot gevolg. Rusland zag Amerika graag verzinken in de bergstreken waar het zelf ten onder was gegaan. China was juist gealarmeerd. Toen Bush zijn aandacht verlegde naar de Golf en Irak, was de opluchting in Beijing groot. Geen wereldmacht profiteerde zo van deze ontwikkeling als China. 25 jaar later is het beeld tragisch. De Taliban zijn terug, wreder dan ooit. Donald Trump zocht een dea’ met hen. In de Golf is opnieuw strijd. China breidt zijn invloed verder uit. MAGA heeft Bush’ partij van binnenuit opgerold. George W. Bush ging door diepe dalen, maar staat nu in hoog aanzien als symbool van jaren van samenwerking en respect. De gehavende aquarel van Laura, een cadeau van senator Edward Kennedy, staat symbool voor veel meer dan die gruwelijke ochtend alleen. *** Verder luisteren 556 - 2026 wordt opnieuw een historisch jaar 494 - Trumps aanval op de geschiedenis en de geest van Amerika 281 - Amerika reisgids voor politieke junkies 138 - In het voetspoor van Amerikaanse presidenten in Nederland 133 - Amerikaanse presidenten: boeken die je volgens PG moet lezen! 94 - Grote speeches in tijden van crisis (deel 1): George W Bush, 14 september 2001 151 - Terug naar Uruzgan *** Tijdlijn 00:00:00 – Deel 1 00:21:24 – Deel 2 01:02:56 – Deel 3 01:35:36 – EindeSee omnystudio.com/listener for privacy information.