DNA Muzyki Polskiej

Solista, wirtuoz, kameralista – czy te określenia się wykluczają? Jak było w przypadku Karola Lipińskiego – jednego z najwybitniejszych skrzypków w historii polskiej muzyki? O tym porozmawiamy ze skrzypaczką i kameralistką Jagodą Prucnal-Podgórską. Jagoda Prucnal-Podgórska – skrzypaczka, kameralistka, obecnie doktorantka Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych i Sztuki przy Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w dyscyplinie sztuki muzyczne. Jej dysertacja pisana pod kierunkiem dra hab. Piotra Wijatkowskiego, prof. UMCS, dotyczy dzieł kameralnych Karola Lipińskiego. Stypendystka polsko-niemieckiej Fundacji Jütting-Stiftung najwyższego stopnia, a także Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Laureatka konkursów m.in. w Wiedniu, Moskwie, Rzymie, Walencji, Lugano oraz w Nowym Jorku – dzięki tej wygranej wystąpiła z recitalem kameralnym w Carnegie Hall. Współpracuje z Polskim Wydawnictwem Muzycznym; dotychczas w jej opracowaniu ukazały się: „6 Etiud lub Kaprysów” op. 13 Joachima Kaczkowskiego oraz „Trzy Kaprysy” op. 10 Karola Lipińskiego. W przygotowaniu są kolejne publikacje – wydanie źródłowo-krytyczne triów smyczkowych Karola Lipińskiego, a także ich opracowanie wykonawcze. Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia). Spis treści (00:00) Wprowadzenie. Paganini - drugi Lipiński (02:48) Utwory (nie)zaginione (06:42) Kameralistyka dla koneserów (11:42) Pierwsze szlify we Lwowie (13:32) Akademie kwartetowe (17:28) Kontakty i konflikty (22:16) Miłość do dawnych mistrzów (26:28) Nie tylko skrzypce (30:44) Twórczość kameralna Lipińskiego (35:41) Trio g-moll i Trio A-dur (37:50) Lipiński - romantyk czy klasyk? Z księgarni PWM: K Lipiński, „Trzy kaprysy” op. 10: https://pwm.sklep.pl/trzy-kaprysy-op-10 Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

W dzisiejszym odcinku mini-cyklu „Kodeks Kras” porozmawiamy o współczesnych reinterpretacjach i rekompozycjach piętnastowiecznego repertuaru zawartego w rękopisie Kras 52. W grudniu 2024 r. nakładem wytwórni ANAKLASIS – marki Polskiego Wydawnictwa Muzycznego – ukazała się płyta LAETA MUNDUS, na której XV-wieczna polifonia i współczesny jazz splatają się w zupełnie nową harmonię sfer. Utwory sprzed 600 lat stały się inspiracją dla kompozytora i skrzypka Adama Bałdycha, któremu w muzycznym mariażu dwóch światów partnerowali Ensemble Peregrina pod kierownictwem Agnieszki Budzińskiej-Bennett oraz klarnecista kontrabasowy Michał Górczyński. Goście odcinka: Adam Bałdych – skrzypek jazzowy i kompozytor. Już jako nastolatek zwrócił na siebie uwagę nadzwyczajnym potencjałem muzycznym. Ukończył z wyróżnieniem Akademię Muzyczną w Katowicach w klasie Henryka Gembalskiego, był stypendystą Berklee College of Music. Międzynarodowa krytyka podkreśla jego świeże podejście do muzyki i wirtuozerię okraszoną emocjonalną intensywnością. Brał udział w nagraniach blisko dwudziestu płyt. W 2023 roku uruchomił własną wytwórnię płytową Imaginary Music. Uhonorowany licznymi nagrodami, m.in. Grand Prix festiwalu Jazz nad Odrą, BMW Welt Jazz Award, Złotym Krzyżem Zasługi, odznaką honorową Zasłużony dla Kultury Polskiej oraz Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze – Gloria Artis. Agnieszka Budzińska-Bennett – wokalistka, harfistka, doktor muzykologii. Ma na swoim koncie 45 nagrań płytowych, w tym 17 wielokrotnie nagradzanych albumów założonego przez nią ensemble Peregrina z muzyką IX-XV wieku. Od lat związana ze Schola Cantorum Basiliensis w Szwajcarii, gdzie pracowała jako badaczka muzyki XII wieku oraz wykładała historię muzyki. Niestrudzona promotorka polskiej kultury muzycznej na całym świecie – do jej największych osiągnięć na tym polu należy kompletne nagranie psalmów Mikołaja Gomółki z Chórem Polskiego Radia (10 albumów), rejestracja wszystkich dzieł Wacława z Szamotuł i Jana Branta, kompletne nagranie i nowa edycja Kodeksu Krasińskich (PWM 2025). Michał Górczyński –+ absolwent klasy klarnetu Akademii Muzycznej w Warszawie. Komponuje muzykę klasyczną, teatralną i filmową. Dąży do poszerzenia palety brzmień klarnetu, na Międzynarodowych Letnich Kursach Nowej Muzyki w Darmstadcie prezentował autorskie techniki wykonawcze. Od kilku lat specjalizuje się w grze na klarnecie kontrabasowym. Wykonuje muzykę klasyczną, etniczną, improwizowaną, współczesną. Współzałożyciel zespołu Kwartludium; współtworzy kwartet dęty Ircha Pneumatic oraz Bastarda, specjalizujące się w reinterpretacjach muzyki dawnej, trio Polonka, sięgające po muzykę ludową Afryki, Europy, Ameryki, oraz projekt William’s Things; gra w duecie z Bubą Badjie Kuyatehem oraz współtworzy zespół Laar Farobiansah Gamelan. Rozmawia Mariusz Gradowski. Spis treści (00:00) Wprowadzenie (01:44) O, radosny świecie. Geneza projektu (05:40) Rekompozycje, opracowania, aranżacje (09:17) Rola klarnetu kontrabasowego (13:25) Nowocześnie, lecz nie ahistorycznie (15:35) Improwizacja a proces kompozytorski (20:11) Inwokacje i dekonstrukcje (23:40) Co dalej? (26:03) Dla purystów Z księgarni PWM: Adam Bałdych, Agnieszka Budzińska-Bennett, Michał Górczyński, Ensemble Peregrina, LAETA MUNDUS (CD) à https://pwm.sklep.pl/laeta-mundus ed. A. Budzińska-Bennett, M. Lewon, „Kodeks Krasińskich. Edycja wykonawcza z esejami i komentarzem krytycznym” à https://pwm.sklep.pl/kodeks-krasinskich-pl-wn-ms-iii8054 Współorganizator Instytut Adama Mickiewicza. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Zwany bywa najważniejszym zabytkiem polskiej kultury muzycznej z okresu przed Fryderykiem Chopinem. Mowa o XV-wiecznym rękopisie, znanym badaczom jako Kras 52 – najcenniejszym rodzimym źródle muzyki polifonicznej. Teraz manuskrypt zyskuje nowe życie, a to za sprawą wydania wykonawczego z komentarzem krytycznym, opracowanego przez Agnieszkę Budzińską-Bennett oraz Marca Lewona, wybitnych badaczy i wykonawców muzyki dawnej związanych ze Schola Cantorum Basiliensis. Edycja, przygotowana we współpracy z Instytutem Adama Mickiewicza, ukaże się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. W czteroodcinkowej mini-serii podcastów „Kodeks Kras” będziemy rozmawiać m.in. o pracach nad wydaniem, kwestiach wykonawczych oraz współczesnych impresjach i reinterpretacjach piętnastowiecznego repertuaru. W pierwszym odcinku przyjrzymy się bliżej samemu rękopisowi i jego losom. Dawniej należał do zbiorów Biblioteki Ordynacji Krasińskich; w czasie II wojny światowej, po wznieconym przez hitlerowskiego okupanta pożarze, uznano go za zniszczony. W jaki sposób manuskrypt wrócił do Polski i co wspólnego miał z tym Karol Estreicher? Czy dziś każdy może go zobaczyć na własne oczy? Tego dowiecie się, słuchając naszego podcastu. Gościnie odcinka: Agnieszka Budzińska-Bennett – wokalistka, harfistka, doktor muzykologii. Ma na swoim koncie 45 nagrań płytowych, w tym 17 wielokrotnie nagradzanych albumów założonego przez nią ensemble Peregrina z muzyką IX-XV wieku (m. in. ECHO-KLASSIK 2009, International Classical Music Awards 2019). Od lat związana ze Schola Cantorum Basiliensis w Szwajcarii, gdzie pracowała jako badaczka muzyki XII wieku oraz wykładała historię muzyki. Prowadzi kursy mistrzowskie w całej Europie oraz USA. Autorka artykułów i książek o muzyce dawnej. Dwukrotnie nominowana do Paszportów Polityki za przywracanie do życia koncertowego zapomnianych repertuarów średniowiecznych. Niestrudzona promotorka polskiej kultury muzycznej na całym świecie – do jej najwiejszych osiągnięć na tym polu należy kompletne nagranie psalmów Mikołaja Gomółki z Chórem Polskiego Radia (10 albumów), rejestracja wszystkich dzieł Wacława z Szamotuł i Jana Branta, kompletne nagranie i nowa edycja Kodeksu Krasińskich (PWM 2025). Sonia Wronkowska – z wykształcenia muzykolożka, z zawodu bibliotekarka w Zakładzie Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej. Autorka edycji muzycznych, artykułów naukowych i popularyzatorskich. Jej zainteresowania skupiają się wokół historii kultury muzycznej, źródłoznawstwa oraz modelowania danych w cyfrowej humanistyce. Jest zaangażowana w prace merytoryczne, organizacyjne i strategiczne Międzynarodowego Katalogu Źródeł Muzycznych RISM (Répertoire International des Sources Musicales). Uczy cyfrowej muzykologii w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Rozmawia Mariusz Gradowski. Spis treści (00:00) Wprowadzenie. Czym jest Kras 52?(03:35) Mały wielki rękopis(08:02) Z kolekcji Świdzińskiego do Biblioteki Ordynacji Krasińskich(11:53) Nie tylko muzyka(13:48) Bezcenny zabytek(17:21) Pierwsze badania i wojenna zawierucha(21:55) Podpalona biblioteka, utracone zbiory(24:59) Odzyskany skarb(26:20) Niefrasobliwość skryby(28:13) Na kliknięcie myszki Rękopis Kras 52 w zasobach Cyfrowej Biblioteki Polona: https://polona.pl/item-view/092b2a63-6f85-4c20-8745-4c6b67179406?page=0 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W podcaście wykorzystano fragment utworu Wincentego z Kielczy „Leta mundus” z albumu ‘The Krasiński Codex’ (Ensemble Dragma, Ensemble Peregrina, Agnieszka Budzińska-Bennett, Raumklang 2024). Nagranie zostało udostępnione dzięki uprzejmości Instytutu Adama Mickiewicza.

70 lat temu ukazał się literacki portret Fryderyka Chopina pióra Jarosława Iwaszkiewicza, który na stałe wpisał się do kanonu literatury poświęconej kompozytorowi. Dzięki staraniom Polskiego Wydawnictwa Muzycznego publikacja wróciła na półki w specjalnej, odświeżonej, jubileuszowej edycji. I właśnie o tej książce, opatrzonej wstępem i komentarzami przez Piotra Mysłakowskiego, porozmawiamy w dzisiejszym odcinku. Gościem odcinka jest Piotr Mysłakowski – architekt wnętrz, genealog, chopinolog. Absolwent i były pracownik dydaktyczny krakowskiej ASP. Członek i były wiceprezes Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Heraldycznego. Autor książek m.in. Rodzina ojca Chopina. Migracja i awans (2002), Ziemia Dobrzyńska w życiu rodziny Chopinów (2010), Warszawa Chopinów (2012) oraz Matka Chopina. Pejzaż biograficzny (2023). Badacz biografii rodziny Chopina, wieloletni konsultant naukowy Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina; współtworzył ostateczną wersję komentarzy multimedialnych w Muzeum Chopina, opracował pełną genealogię potomków Mikołaja i Justyny Chopinów i historię Serca Chopina. Odznaczony m.in. Medalem „Pro Patria” Wojewody Małopolskiego (2021), Złotym Krzyżem Zasługi (2021) oraz odznaką i honorowym tytułem „Zasłużony dla Kultury Polskiej” (2024). Opatrzył wstępem i przypisami i X wydanie książki Jarosława Iwaszkiewicza Chopin, które ukazało się nakładem Polskiego Wydawnictwa Muzycznego. Spis treści: (00:00) Wprowadzenie (01:28) Geneza przygody z genealogią Chopina (06:05) Iwaszkiewicz a Mysłakowscy (10:05) "Trzecia moja książka o Chopinie"13:24 Wymóg czasu (18:47) Chopin - artysta słowa (21:17) Chopin w listach (23:01) Jak poprawiać Iwaszkiewicza? (26:04) Chopinowskie fake news (32:20) Zagadka urodzin Chopina Z księgarni PWM: J. Iwaszkiewicz, „Chopin”: https://pwm.sklep.pl/chopin-2 Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”. Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Pod koniec października 2024 roku muzyczny świat obiegła sensacyjna wiadomość – w Morgan Library & Museum w Nowym Jorku odnaleziono rękopis nieopublikowanego dotąd walca Fryderyka Chopina. Na ile możemy być pewni, że utwór rzeczywiście wyszedł spod jego ręki? Czy ten niewielkich rozmiarów walc ma szansę na zaistnienie w obiegu koncertowym? A może przed nami jeszcze więcej podobnych odkryć? O tym wszystkim – i nie tylko! – porozmawiamy w dzisiejszym odcinku. Gościem podcastu jest prof. dr hab. Marek Szlezer – pianista, pedagog, specjalista od kompozytorów zapomnianych. Ukończył z odznaczeniem studia w Akademii Muzycznej w Krakowie w klasie prof. Ewy Bukojemskiej oraz Chapelle Musicale Reine Elizabeth w Brukseli. Obecnie prowadzi własną klasę na Akademii Muzycznej im. K. Pendereckiego w Krakowie, gdzie jest zatrudniony na stanowisku kierownika Katedry Fortepianu. Jest ceniony za swoje interpretacje dzieł Fryderyka Chopina: otrzymał m.in I miejsce w konkursie stypendialnym Towarzystwa im. F. Chopina w Warszawie, III na Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim w Mariańskich Łaźniach, nagrodę specjalną Wydania Narodowego Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina a także wiele innych nagród na renomowanych międzynarodowych konkursach pianistycznych. Występował w takich salach jak: Carnegie Hall, Concertgebouw, Palais des Beaux-Arts, Wigmore Hall, St. Martin-in-the-fields, Salle Cortot, Seoul Arts Center, NCPA w Mumbaju i Palacio de Bellas Artes w Meksyku. Jest aktywnie zaangażowany w promocję muzyki polskiej w kraju i zagranicą dokonując licznych odkryć i prawykonań utworów kompozytorów polskich XIX i XX wieku. Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec. Spis treści: (00:00) Wprowadzenie (02:50) Sensacyjne znalezisko w Morgan Library (04:54) Walc „nietypowo gorączkowy” (07:36) Styl muzyczny Walca a-moll (10:57) Kartka ze sztambucha (13:21) Szkic, pomysł, fragment...? (18:05) Odnaleziony walc na tle twórczości Chopina (23:44) Utwory niegodne publikacji? (26:44) Korekty, poprawki, przeróbki (31:15) Zaskoczenie i dysonans (37:13) Czy czekają nas nowe odkrycia? (39:36) Znalezisko czy mistyfikacja? (45:30) Rezonans odnalezienia Walca a-moll (50:37) Na Konkursie Chopinowskim i w obiegu koncertowym Z księgarni PWM: T.A. Zieliński, „Chopin”: https://pwm.sklep.pl/chopin-1 Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”. Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com

Szelest sukien, gwar rozmów, muzyka – czasem śpiewana, a czasem instrumentalna… Ciche flirty, innym razem głośne dyskusje – między innymi o muzyce, literaturze czy nawet o przyszłości ojczyzny. Tak możemy wyobrazić sobie atmosferę panującą w XIX-wiecznym salonie, do którego spróbujemy przenieść się wspólnie z gościnią dzisiejszego odcinka. Dr Małgorzata Sułek – muzykolożka, polonistka i kulturoznawczyni. Adiunkt w Instytucie Mediów i Produkcji Muzycznej Akademii Muzycznej im. G. i K. Bacewiczów w Łodzi. Autorka książek poświęconych twórczości Witolda Lutosławskiego i Stanisława Moniuszki. Współredaktorka serii „Długi wiek XIX w muzyce. Pytania – problemy – interpretacje” (wraz z Grzegorzem Zieziulą i Ewą Bogulą-Gniazdowską) oraz korespondencji Ignacego Jana Paderewskiego (wraz z Justyną Kicą). Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na muzyce i literaturze XIX–XXI wieku ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień intermedialności, gatunków synkretycznych i kompozycji nieautonomicznych. Rozmawia Monika Zając (Program 2 Polskiego Radia). Spis treści (00:00) Wprowadzenie. Czym były salony artystyczne? (04:52) Antyczni antenaci i początki salonów (09:07) Artyści i amatorzy (10:58) W pałacu, w mieście i w majątku (14:14) Profesjonalizacja życia salonowego (16:07) Salonowy savoir-vivre (18:27) Muzy, menedżerki, mecenaski (24:54) Ostoje polskości (28:32) Muzyczny repertuar salonowy (31:39) Okres schyłkowy (36:08) Renesans salonów? Z księgarni PWM: J. Elsner, „Kwartet smyczkowy C-dur” op. 8 nr 1: https://pwm.sklep.pl/kwartet-smyczkowy-c-dur-op-8-nr-1-1799 Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”.

Wydania źródłowo-krytyczne – to temat dzisiejszego odcinka w cyklu DNA Muzyki Polskiej. Porozmawiamy o procesie powstawania wydania źródłowo-krytycznego od kuchni, postaramy się uświadomić, jak skomplikowany to proces i wytłumaczyć, czym w ogóle są tego typu wydania i dlaczego są tak ważne… Goście odcinka: Jolanta Bujas-Poniatowska – asystentka i doktorantka w Instytucie Muzykologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie przygotowuje rozprawę poświęconą religijnej kulturze muzycznej rzymskich katolików na terenach polskich w latach 1795-1830. Interesuje się zagadnieniami źródłoznawstwa, społecznej historii muzyki, recepcji i edytorstwa muzycznego. Z PWM współpracuje od 2019 roku jako autorka, redaktorka i tłumaczka. Przygotowała i redagowała edycje źródłowo-krytycznych dzieł I.F. Dobrzyńskiego, K. Lipińskiego, A. Milwida, S. Moniuszki, F. Nowowiejskiego i K. Szymanowskiego. Adam Kukla – muzykolog, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz malarz – ukończył studia podyplomowe na Akademii Sztuk Pięknych im. J. Matejki w Krakowie. Aktualnie pracuje w Polskim Wydawnictwie Muzycznym jako redaktor i zajmuje się m.in. wydaniami źródłowo-krytycznymi, po godzinach realizuje pasje związane ze sztukami plastycznymi. W zakresie jego zainteresowań powiązanych z muzykologią jest edytorstwo oraz muzyka polska XVIII i XIX wieku. Rozmawia Jowita Dziedzic-Golec. Spis treści 00:00 Wprowadzenie. Czym są wydania źródłowo-krytyczne? 03:36 Zespół w zespół 06:26 Źródła, kwerendy, badania… 09:00 Traktaty, recenzje, wspomnienia… 14:20 Zagadki detektywistyczne i benedyktyńska cierpliwość 18:35 Kompozytor zasługuje na wysłuchanie 24:08 Twórczość niesłusznie pomijana 27:32 Kiedy badacz się tłumaczy? 34:09 Wydanie źródłowo-krytyczne a inne typy wydań 42:45 Ochrona dóbr kultury 45:43 Koniec wieńczy dzieło Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej”. Więcej: dnamuzykipolskiej.castos.com Z księgarni PWM: S. Moniuszko, „Sonety krymskie” (wydanie źródłowo-krytyczne): https://pwm.sklep.pl/sonety-krymskie-1