Op z’n Kop!

Nederland wil verduurzamen, maar zaagt het tegelijkertijd aan de poten van zijn eigen economie. Het klimaatbeleid draaide ooit om samenwerking tussen overheden, industrie en technologie, nu gaat het meer over activisme, publieke veroordeling en juridische zaken. In deze aflevering van Op Z'n Kop gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met geopolitiek strateeg en energie-expert Cyril Widdershoven over de groeiende spanning tussen klimaatbeleid, activisme, industrie en energiezekerheid. Volgens Widdershoven dreigt Nederland zichzelf strategisch te verzwakken door energiebedrijven, havens en industrie steeds vaker juridisch en politiek aan te vallen. Terwijl landen als de Verenigde Staten, China en de Golfstaten miljarden investeren in energie-infrastructuur en industriële kracht, groeit in Nederland de druk op bedrijven als Shell. Wat betekent dit voor investeringen, banen en de energietransitie? En welke invloed heeft dit op de concurrentiepositie van de Nederlandse industrie? Is Nederland te ideologisch geworden in het energiebeleid? Luister mee en oordeel zelf!

We baseren miljardenbeleid op klimaatscenario’s, maar hoe zeker zijn die eigenlijk nog? Jarenlang werd gestuurd op extreme doemscenario’s, maar steeds meer daarvan liggen onder vuur. Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) schrapt het rampscenario waarbij de temperatuur op aarde met 8,5 graden zou stijgen. De opwarming stijgt nu hooguit nog maar tot 3,5 graden in 2100. In deze aflevering gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Marcel Crok, die al 8 jaar geleden voorspelde dat de rampscenario’s rondom klimaat niet houdbaar waren. Recente ontwikkelingen rond het IPCC roepen vragen op over de zwaarste klimaatscenario’s die jarenlang dominant waren in politiek en media. Tegelijkertijd hebben Nederlandse rechters zich, in onder meer de Urgenda-zaak en recente uitspraken over klimaatverantwoordelijkheid, juist op dit soort scenario’s gebaseerd. Ook de subsidies voor zonne- en windenergie en de sluiting van fossiele energiebronnen, zoals de gasvelden in Groningen, gaan gewoon door. Wat gebeurt er als beleid en rechtspraak gebaseerd zijn op scenario’s die inmiddels ter discussie staan? Wie trekt er aan de rem? Komt er eindelijk gezond verstand in het klimaatbeleid? Luister mee en oordeel zelf!

n Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen opnieuw in gesprek met Han Lindeboom - Emeritus hoogleraar Mariene Ecologie, stikstofexpert van Wageningen University & Research én nog altijd D66-lid. Lindeboom was al vaker te gast en blijft zich uitspreken tegen vastgelopen stikstofbeleid. Hij probeert de nieuwe Kamerleden van het minderheidskabinet wakker te schudden: het kán anders. Maar is wetenschap bij D66 alleen welkom als ze het beleid bevestigt? Gaat de nieuwe D66-minister van Landbouw iets doen met de boodschap van Lindeboom? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! ontvangen Rick van Velthuysen en Marianne Zwagerman twee gasten die volop meedraaien in het publieke debat: Diederik Boomsma, Tweede Kamerlid voor JA21, en prof. dr. Ronald Meester, wiskundige en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Boosma kijkt terug op zijn Schaepmanrede van een half jaar geleden, waarin hij waarschuwde dat de politiek vastloopt tussen populisme en technocratie. Hij vertelt hoe hij die analyse nu terugziet in het dagelijkse Kamerwerk, wat hij meeneemt uit zijn jaren in de Amsterdamse gemeenteraad en hoe hij de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart beoordeelt. Professor Ronald Meester is opnieuw te gast. In oktober vertelde hij in onze uitzending hoe zijn onderzoek naar de stikstofmodellen vastliep in het ambtelijke apparaat. Staatssecretaris Rummenie gaf toen in Op z’n Kop openlijk toe dat zijn ambtenaren het rapport van Meester tegen zijn zin met een negatief advies naar de Kamer stuurden. Instanties weigerden mee te werken met Meester. Sindsdien is er veel gebeurd. Gisteren verscheen een kritisch artikel over hem in NRC. In deze neemt Meester ons m mee achter de schermen. Wat zeggen deze processen over de manier waarop beleid in Nederland wordt gemaakt? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met gedeputeerde Mirjam Sterk (CDA) van de provincie Utrecht. Sterk houdt zich bezig met de transitie van het landelijk gebied, natuur en landbouw. De aanleiding voor het gesprek is het plan waar zij met de provincie Utrecht al een jaar aan werkt: het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG). In de provincie Utrecht wordt dit beleid uitgerold, maar straks zullen we het in heel Nederland gaan zien. Het UPLG heeft grote invloed op het bestaan van verschillende boeren en tuinders in de provincie Utrecht: hun bedrijven hebben volgens dit beleid geen toekomst meer. Dat terwijl er discussie is over de cijfers waarop het plan is gebaseerd. Cijfers uit Brussel tonen aan dat de staat van de natuur in Nederland veel beter is dan wat aan boeren en burgers wordt verteld. Volgens Europese rapportages blijken veel natuurgebieden juist te verbeteren, terwijl ze in Nederland als ‘rood’ worden bestempeld. Daarnaast zijn waternormen per waterschap verschillend en wordt vervuiling structureel aan de landbouw verweten. Deze plannen raken niet alleen onze boeren, maar ook onze vrijheid en voedselzekerheid. Want wat betekent het als beleid kan worden gebouwd op verkeerde data? En verandert ons platteland straks in beton? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! spreken Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen met Arjen Boin, hoogleraar Publieke Instituties en Governance aan het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, over de coronacrisis. Boin stelt dat er geen enkel bewijs is dat de coronamaatregelen hebben gewerkt. Het leer- en aanpassingsvermogen van politici bleek beperkt, en kritieke besluiten hebben geen – of zelfs averechtse – effecten gehad. Verder ontbrak het bij alle grote besluiten, zoals lockdowns, het dragen van mondmaskers en het invoeren van een avondklok, aan een wetenschappelijke basis. Ook kampt de Parlementaire Enquêtecommissie Corona met personeelstekorten en worden onderzoeken niet afgerond. Worden de gevolgen van de genomen coronamaatregelen bewust onder het tapijt geschoven? Daarnaast is er een parallel te trekken met het heden: beleidsmakers dringen erop aan dat we ons voorbereiden op een mogelijke noodsituatie waarin we onszelf 72 uur moeten kunnen redden. Wat kunnen we nu écht leren voordat het weer misgaat? Luister mee en oordeel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Dirk Gotink over zijn rol als lid van de eerste NGO-Controle­groep. Gotink onderzoekt met zijn werkgroep welke geldstromen er vanuit de Europese Commissie naar NGO’s gaan en of dit op een transparante en verantwoorde manier gebeurt. Aanleiding voor het gesprek is het uitblijven van de verantwoording die Frans Timmermans moet afleggen voor zijn rol in het lobby-schandaal, waarbij miljarden vanuit de Europese Commissie richting klimaatactivistische NGO’s zijn gevloeid. Timmermans werd uitgenodigd in Brussel voor een hoorzitting, maar geeft geen gehoor… Daarnaast spreken Marianne en Rick met oud-Europarlementariër Rob Roos over het geld dat vanuit de Europese Commissie naar NGO’s gaat. Lobbyen is juridisch gezien niet illegaal, maar voor de Green Deal werden er in het geheim milieu-NGO’s gefinancierd om te lobbyen voor groene wetgeving. De Europese Commissie onderzocht zelf ook contracten op alle thema's, maar de rot zit vooral bij de groene lobby waar Frans Timmermans verantwoordelijk voor was. En dat kwam al eerder aan bod in Op Z'n Kop, zo vertelde Europarlementariër Sander Smit (BBB) in aflevering 204 over het gebrek aan transparantie binnen de Europese Commissie. Ook in aflevering 202 zei Bert-Jan Ruissen (SGP) dat hij vindt dat Timmermans had moeten aftreden als GroenLinks/PvdA-leider vanwege dit lobby-schandaal. Deze week duiken Marianne en Rick samen met Rob Roos en Dirk Gotink dieper in dit onderwerp. Er is duidelijk meer politieke verantwoording nodig als het aankomt op lobbyen: wat mag wél en wat mag níet? Luister mee en oordel zelf!

In deze aflevering van Op z’n Kop! gaan Marianne Zwagerman en Rick van Velthuysen in gesprek met Patrick van IJzendoorn, correspondent in het Verenigd Koninkrijk voor onder meer de Volkskrant, en oud-omroepbaas van de KRO Ton Verlind. De aanleiding voor het gesprek is het vertrek van de BBC-top, vanwege een rapport dat aantoont dat er sprake is van bewuste manipulatie. Dit kwam aan het licht door de speech van Trump in een Panorama-documentaire, die selectief is bewerkt, waardoor het onterecht leek alsof de president de bestorming op 6 januari 2021 had aangemoedigd. In de Nederlandse media wordt voornamelijk gedaan alsof het gaat om een “vormfoutje” in één fragment, maar in werkelijkheid is er nog veel meer aan de hand. Ook in Nederland gaat het mis met de media en wordt er bewust gemanipuleerd. Het ontbreekt aan objectiviteit en er is veel activisme, vermomd als journalistiek. Wordt het niet eens tijd om kritisch naar de status van onze journalistiek te kijken? En moet de schoonmaak die nu bezig is bij de BBC ook niet eens hoognodig in Hilversum plaatsvinden? Luister mee en oordeel zelf!