Przystanek Nauka

Czy Tomasz Mann jest dziś obecny w niemieckojęzycznej pamięci kulturowej? Co wydarzyło się latem 1949 roku, gdy autor „Czarodziejskiej góry” i „Doktora Faustusa” wrócił do powojennych Niemiec? Dlaczego noblista mógł czuć się obco we własnym kraju?Między innymi na te pytania odpowiada prof. dr hab. Renata Dampc-Jarosz, germanistka z Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego UŚ. Pretekstem do rozmowy jest zbliżająca się premiera filmu „Vaterland / Ojczyzna” Pawła Pawlikowskiego, opowiadającego o podróży Manna po podzielonych Niemczech.W podcaście mówimy o 150. rocznicy urodzin pisarza, jego emigracji, stosunku do Trzeciej Rzeszy, politycznym zaangażowaniu, relacjach rodzinnych oraz o tym, co dla Tomasza Manna znaczyła ojczyzna.Podcast został zrealizowany przez Centrum Komunikacji Medialnej UŚ w ramach cyklu „Przystanek Nauka”.

Ten podcast wyjątkowo nie będzie o badaniach, ale za to poruszy ważny społecznie temat, jakim są patologie i kryzysy trapiące obecnie naukę i społeczność akademicką. O tym, dlaczego nawet posiadanie tytułu naukowego nie chroni przed pseudonauką i teoriami spiskowymi, jak uchronić się przed tzw. drapieżnymi czasopismami (predatory journals) i fabrykami artykułów naukowych (paper mills), a także szkodliwą i niewłaściwie prowadzoną komunikacją naukową opowiedział dr Dawid Surmik – paleontolog z Wydziału Nauk Przyrodniczych UŚ zajmujący się badaniem patologii w tkankach wymarłych zwierząt.Rozmowę prowadziła Weronika Cygan-Adamczyk z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ. Materiał nagrał i zmontował Bartosz Solak.Więcej o badaniach dr. Dawida Surmika można przeczytać w artykule „Dinozaury też chorowały” na stronie Przystanku Nauka UŚ. Warto też obejrzeć wywiad z naukowcem w ramach Sceny Premier Naukowych UŚ.

3 czerwca 2025 roku w Korei Południowej wybrano nowego prezydenta Lee Jae-myunga z Partii Demokratycznej Korei. Wybory te były nietypowe i zorganizowane zostały po tym, jak odsunięto poprzedniego prezydenta Yoon Suk-yeola z Partii Władzy Ludowej za nieudaną próbę zamachu stanu.O tym, jak wygląda obecny krajobraz polityczny Korei Południowej, jak wyglądała kampania wyborcza i kim byli kandydaci, a także o oczekiwaniach obywateli i perspektywach dla kraju opowiedział w rozmowie dr Chang Il You językoznawca z Wydziału Humanistycznego UŚ oraz kierownik Centrum Współpracy Polska-Korea Południowa UŚ.Rozmowę prowadziła Weronika Cygan-Adamczyk z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ. Nagranie i montaż zrealizował Bartosz Solak z CKM UŚ.Działania w ramach Centrum można śledzić na profilach na Facebooku, LinkedInie i Instagramie. Więcej o nowym kierunku koreanistyka można przeczytać na stronie dla kandydatów na studia.

Generatywna sztuczna inteligencja coraz lepiej radzi sobie z tworzeniem obrazów, filmów czy melodii. Opiera się jednak na tym, czym została nakarmiona. Rzadko jednak twórcy oryginalnych prac bywają pytani o zgodę na takie wykorzystanie ich treści.Jak zatem wygląda kwestia praw autorskich w kontekście rewolucji AI? Czy styl artystyczny może być objęty taką ochroną? Jak w kontekście prawa interpretować niedawny wysyp w internecie obrazków, które ChatGPT wygenerował na wzór prac ze Studia Ghibli?Na te inne pytania odpowiada prof. dr hab. Katarzyna Grzybczyk z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowiach – specjalistka w zakresie ochrony własności intelektualnej, zwłaszcza w prawie autorskim.Rozmowę prowadziła Weronika Cygan-Adamczyk z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.

Co łączy lorda Byrona, Marilyn Monroe, Zendayę, Prince’a i Michelle Yeoh? Wszystkich możemy nazwać celebrytami. Łączy ich sława, oddani fani oraz tłumy zainteresowane ich życiem prywatnym.Czy sława ma datę ważności? Jak płeć decyduje o czyjejś popularności i czy może ona być integralną częścią kreacji celebryty? Kto kogo tak naprawdę potrzebuje: my celebrytów, czy oni nas?Na te i inne pytania odpowiada w podcaście dr Nina Augustynowicz – anglistka i literaturoznawczyni z Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego. Badaczka realizowała w ramach konkursu Swoboda badań (Inicjatywa Doskonałości Badawczej) projekt pn. „Celebrytka, aktywistka, feministka – płeć a sława jako kategoria dyskursywna”.Rozmowę prowadziła Weronika Cygan-Adamczyk z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.

Studia z dziejów migracji rycerstwa śląskiego do Królestwa Polskiego (zwłaszcza na Ruś Czerwoną w XIV–XV wieku) to tytuł najnowszej książki prof. dr. hab. Jerzego Sperki, dyrektora Instytutu Historii na Wydziale Humanistycznym UŚ. W rozmowie z Tomaszem Płosą z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ prof. Jerzy Sperka przypomina, dlaczego w przypadku rycerstwa śląskiego mówimy o zarobkowej migracji zewnętrznej, tłumaczy, dlaczego to właśnie tereny Rusi Czerwonej (która zaczyna się bliżej niż wielu z nas sądzi) były tak popularnym kierunkiem dla rycerzy wywodzących się ze Śląska, a także jak liczną grupę stanowili i w jaki sposób ustalił to czołowy śląski mediewista. Zarówno w książce, jak i w rozmowie ważne miejsce zajmują władczy polscy tacy jak Kazimierz Wielki czy Władysław Jagiełło, królowie czescy, w tym Zygmunt Luksemburski, oraz książę Władysław Opolczyk – postać tyleż kontrowersyjna, co fascynująca, godna poświęcenia mu osobnego podcastu.Książka ukazała się w listopadzie 2024 roku nakładem krakowskiego wydawnictwa Avalon, a rolę inżyniera dźwięku podczas nagrania pełnił Bartosz Solak z Centrum Komunikacji Medialnej UŚ.