Wszechnica FWW - Nauka

Wykład prof. dr hab. Marcina Zycha z Ogrodu Botanicznego UW w ramach Kawiarni Naukowej Festiwalu Nauki [15 czerwca 2026 r.]Czy rośliny naprawdę są nieme i bierne? A może od dawna wysyłają komunikaty, których po prostu nie potrafimy już dobrze odczytywać?W wykładzie prof. dr hab. Marcin Zych z Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego pokazuje rośliny jako niezwykle aktywnych uczestników życia przyrody. Choć nie mają oczu, uszu ani układu nerwowego podobnego do zwierzęcego, potrafią przekazywać informacje za pomocą barw, zapachów, kształtów, substancji chemicznych, czasu kwitnienia, a być może także reakcji na dźwięki i wibracje.Kwiaty można potraktować jak biologiczne billboardy reklamowe. Ich zadaniem jest przyciągnięcie odpowiednich odbiorców: pszczół, motyli, much, chrząszczy, ptaków, nietoperzy czy innych zwierząt zapylających. To, co dla nas jest po prostu ładnym kolorem albo przyjemnym zapachem, dla innych organizmów może być precyzyjną informacją: „tu jest nektar”, „warto przylecieć”, „to nie dla ciebie”, „jestem gotowa do zapylenia” albo „lepiej mnie nie zjadaj”.Z wykładu dowiemy się m.in.:- dlaczego człowiek widzi kwiat inaczej niż pszczoła, motyl czy ptak,- jaką rolę w świecie roślin odgrywa ultrafiolet, którego my nie dostrzegamy,- dlaczego czerwone kwiaty mogą być „niewidzialne” dla pszczół, ale atrakcyjne dla ptaków,- czemu zapach bywa dla zapylaczy ważniejszy niż kolor,- jak rośliny produkują złożone „bukiety zapachowe”, dostosowane do konkretnych odbiorców,- dlaczego niektóre kwiaty pachną pięknie, a inne udają padlinę lub odchody,- jak storczyki potrafią oszukiwać owady, naśladując zapach samic,- po co rośliny wytwarzają substancje odstraszające roślinożerców,- czy rośliny mogą ostrzegać siebie nawzajem przed zagrożeniem,- co oznacza komunikacja międzygatunkowa roślin i czy można mówić o ich „wspólnym języku”.W wykładzie pojawiają się przykłady pszczół, storczyków, dzięgla leśnego, dźwidła, roślin aromatycznych, roślin owadożernych oraz eksperymentów pokazujących, że rośliny potrafią reagować na sygnały z otoczenia znacznie subtelniej, niż zwykle sobie wyobrażamy.Prof. dr hab. Marcin Zych - botanik, ekolog, profesor nauk ścisłych i przyrodniczych, dyrektor Ogrodu Botanicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się w ekologii roślin, biologii zapylania oraz ochronie różnorodności biologicznej. Bada relacje między roślinami a zapylaczami, funkcjonowanie ekosystemów i ochronę zagrożonych gatunków roślin. Jest popularyzatorem wiedzy przyrodniczej, członkiem m.in. Państwowej Rady Ochrony Przyrody i Komitetu Biologii Organizmalnej PAN. W 2022 roku otrzymał Medal im. Władysława Szafera przyznawany przez Polskie Towarzystwo Botaniczne.#Plantish #językroślin #rośliny #botanika #ekologia #komunikacjaroślin #zapylacze #pszczoły #storczyki #kwiaty #OgródBotanicznyUW #UniwersytetWarszawski #MarcinZych #FestiwalNauki #KawiarniaNaukowa #przyroda #bioróżnorodność #nauka #popularnonaukowe #edukacjaprzyrodnicza #Wszechnica #WszechnicaFWWJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafww2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p963. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#Wszechnica #WszechnicaFWW #FestiwalNauki #KawiarniaNaukowa #MarcinZych #OgródBotanicznyUW #UniwersytetWarszawski #rośliny #botanika #ekologia #przyroda #bioróżnorodność #zapylacze #językroślin #Plantish #nauka #popularyzacjanauki #edukacjaprzyrodnicza

Wykład dr Daniela Tyborowskiego w ramach cyklu Paleontologiczne Wieczory na Wydziale Geologii UW [18 marca 2026 r.]Prezentowany okaz to rzadki morfotyp spinozaura z okresu cenomanu, charakteryzujący się unikalnym wyrostkiem nosowym, który pełnił funkcję sygnałową w gęstych oparach kredowych delt Sahary. Jako drapieżnik szczytowy systemu rzecznego Kem Kem, spinozaur ten reprezentuje ekstremalną specjalizację anatomiczną, gdzie wysoki żagiel grzbietowy służył termoregulacji, a wydłużone szczęki pozwalały na skuteczne polowanie na gigantyczne ryby dwudyszne. Scena ta obrazuje dynamiczny ekosystem „Rzeki Olbrzymów”, w którym spinozaur dominował na styku lądu i wody, wykorzystując swoją potężną masę i pazury do kontrolowania terytoriów łowieckich przed konkurencją ze strony innych wielkich teropodów.dr Daniel Tyborowski - jest paleobiologiem, geologiem, ewolucjonistą, nauczycielem akademickim i popularyzatorem nauki. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się na ewolucji, morfologii funkcjonalnej, histologii i paleoekologii kręgowców wtórnie wodnych – gadów morskich i waleni. W 2018 roku z wyróżnieniem obronił dysertację doktorską pod tytułem „Paleobiologia i środowisko życia późnojurajskich kręgowców morskich z kamieniołomu Owadów-Brzezinki, Polska środkowa„. Tematyka doktoratu dotyczyła unikatowych skamieniałości ichtiozaurów, żółwi morskich oraz ryb kostnoszkieletowych. Pełnił funkcję adiunkta muzealnego oraz pracownika Muzeum Ziemi PAN w Warszawie. W ramach działalności popularyzatorskiej prowadził wykłady i prelekcje w Muzeum Ziemi PAN, w tym w cyklu "Środowe spotkania z dziejami Ziemi", które były transmitowane na Wszechnicy. Od 2024 roku jest pracownikiem naukowym i wykładowcą w Katedrze Geologii Historycznej, Regionalnej i Paleontologii na Wydziale Geologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jego aktualne badania naukowe skupiają się na ewolucji i zróżnicowaniu specjalizacji pokarmowych wśród morskich czworonogów (ichtiozaurów, mozazaurów i waleni) w kontekście konwergencji ekomorfologicznej i sensorycznej. https://danieltyborowski.wordpress.com/Playlista Dzieje Ziemii - https://www.youtube.com/playlist?list=PL9_onnXnQgUSgW7rd6PJqN2fuRPZziM04Zapraszamy na Wieczory Paleontologiczne z dr Danielem Tyborowskim!Zapraszamy też do wsparcia działalności naukowej dr Tyborowskiego za pośrednictwem https://patronite.pl/tyborowskiJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#dinozaury #paleontologia #paleobiologia #prehistoria #dziejeziemi #geologiauw #tyborowski #spinozaur #kreda #sahara

Wykład Łukasza Rajkowskiego w ramach wiątecznego Maratonu Wykładowego z „Deltą" [13 grudnia 2025 r.]Czy pole figury można policzyć… licząc kropki? Okazuje się, że tak – i to w zaskakująco elegancki sposób.W wykładzie „Pole w kropki” matematyk i zastępca redaktora naczelnego miesięcznika „Delta”, Łukasz Rajkowski, opowiada o jednym z najbardziej niezwykłych i zarazem intuicyjnych twierdzeń geometrii – twierdzeniu Picka. Pozwala ono obliczyć pole wielokąta narysowanego na siatce punktów (np. na kartce w kratkę), korzystając jedynie z liczby punktów leżących wewnątrz figury oraz na jej brzegu.Prelegent pokazuje, jak z pozornie przypadkowych rysunków powstają matematyczne prawidłowości i jak proste obserwacje prowadzą do eleganckich wzorów. Punktem wyjścia jest sytuacja dobrze znana każdemu – rysowanie figur na kartce w kratkę i łączenie punktów w różne kształty. Okazuje się jednak, że za tym prostym doświadczeniem kryje się głęboka matematyczna idea.W trakcie wykładu Rajkowski wyjaśnia:- na czym polega twierdzenie Picka i skąd się bierze jego wzór,- dlaczego działa ono tylko dla figur o wierzchołkach w punktach siatki,- jakie są jego dowody i uogólnienia,- oraz jak tego typu twierdzenia pokazują piękno i logikę matematyki.To opowieść o tym, jak z prostych kropek na kartce rodzi się matematyka – pełna elegancji, zaskoczeń i ukrytych struktur.Łukasz Rajkowski - matematyk, zastępca redaktora naczelnego Czasopisma Delta, starszy asystent w Instytucie Matematyki Stosowanej i Mechaniki, Wydziału Matematyki, Informatyki i Mechaniki Uniwersytetu WarszawskiegoJeśli chcesz wspierać Wszechnicę w dalszym tworzeniu treści, organizowaniu kolejnych #rozmówWszechnicy, możesz:1. Zostać Patronem Wszechnicy FWW w serwisie https://patronite.pl/wszechnicafwwPrzez portal Patronite możesz wesprzeć tworzenie cyklu #rozmowyWszechnicy nie tylko dobrym słowem, ale i finansowo. Będąc Patronką/Patronem wpłacasz regularne, comiesięczne kwoty na konto Wszechnicy, a my dzięki Twojemu wsparciu możemy dalej rozwijać naszą działalność. W ramach podziękowania mamy dla Was drobne nagrody.2. Możesz wspierać nas, robiąc zakupy za pomocą serwisu Fanimani.pl - https://tiny.pl/d9wz-p96Jeżeli robisz zakupy w internecie, możesz nas bezpłatnie wspierać. Z każdego Twojego zakupu średnio 2,5% jego wartości trafi do Wszechnicy, jeśli zaczniesz korzystać z serwisu FaniMani.pl Ty nic nie dopłacasz!3. Możesz przekazać nam darowiznę na cele statutowe tradycyjnym przelewemDarowizny dla Fundacji Wspomagania Wsi można przekazywać na konto nr:33 1600 1462 1808 7033 4000 0001Fundacja Wspomagania WsiZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/#matematyka #nauka #delta #czasopismodelta #pole #kropki